Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 56

निद्रा तंद्रा तथाऽलस्यं पैशुन्यमिति ते दश । एते रक्षंति सततं सोमेशं तीर्थनायकम्

nidrā taṃdrā tathā'lasyaṃ paiśunyamiti te daśa | ete rakṣaṃti satataṃ someśaṃ tīrthanāyakam

Ngủ, lơ mơ và biếng nhác, cùng với lời gièm pha—những điều ấy hợp thành đủ mười. Chúng luôn ‘canh giữ’ Someśa, bậc Chúa tể của thánh địa (tīrtha).

निद्राsleep
निद्रा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनिद्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्
तंद्राdrowsiness
तंद्रा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतन्द्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्
तथाand likewise
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formसमुच्चय/प्रकारवाचक-अव्ययम् (adverb: likewise/also)
आलस्यम्laziness
आलस्यम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआलस्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्
पैशुन्यम्slander/backbiting
पैशुन्यम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपैशुन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्
इतिthus
इति:
Sambandha (Marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्त्यर्थक-अव्ययम् (quotative particle: thus)
तेthose
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), बहुवचनम्; संकेतार्थः (those)
दशten
दश:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदशन् (प्रातिपदिक)
Form(सामान्यतः) प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), बहुवचनार्थे; संख्यावाचकः (ten)
एतेthese
एते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), बहुवचनम्
रक्षन्तिprotect/guard
रक्षन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootरक्ष् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुषः (3rd person), बहुवचनम्; परस्मैपदम्
सततम्constantly
सततम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसतत (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण द्वितीया-एकवचन-प्रयोगः (adverbial accusative: always/constantly)
सोमेशम्Someśa (Lord of Soma)
सोमेशम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसोम-ईश (प्रातिपदिक); सोम (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्; ‘सोमस्य ईशः’
तीर्थनायकम्leader of the sacred ford (tīrtha)
तीर्थनायकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ-नायक (प्रातिपदिक); तीर्थ (प्रातिपदिक) + नायक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्; ‘तीर्थस्य नायकः’

Śiva (deduced)

Tirtha: Someśa (tīrtha-nāyaka) at Prabhāsa

Type: temple

Scene: At the gateway of Someśa’s shrine stand ten symbolic sentinels—Sleep, Drowsiness, Sloth, Slander, and the earlier vices—subtly restraining an inattentive pilgrim, while a disciplined devotee passes with lamp and mantra.

S
Someśa/Someśvara
T
Tīrtha (Prabhāsa)

FAQs

Inner dullness and harmful speech become ‘gatekeepers’ that prevent a seeker from approaching the holy.

Prabhāsa-tīrtha under the lordship of Someśvara (Someśa).

No explicit rite; the implied instruction is to overcome these hindrances to reach and worship at the tīrtha.