Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 47

Devanagari script

मनोबुद्धिरहंकारः कामक्रोधौ तथाऽपरे । एते रक्षंति सततं सोमेशं पापनाशनम्

Transliteration

manobuddhirahaṃkāraḥ kāmakrodhau tathā'pare | ete rakṣaṃti satataṃ someśaṃ pāpanāśanam

Translation

Tâm, trí, ngã mạn, cùng dục và sân, và các lực nội tại khác—tất cả luôn canh giữ Someśa, Đấng diệt trừ tội lỗi.

Word by Word

• मनः: mind
• मनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: manas (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• बुद्धिः: intellect
• बुद्धिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: buddhi (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• अहंकारः: ego-sense
• अहंकारः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ahaṃkāra (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• कामः: desire
• कामः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: kāma (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• क्रोधः: anger
• क्रोधः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: krodha (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• तथा: and also/likewise
• तथा: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: tathā (अव्यय)
• Form: अव्यय, प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb: 'thus/also')

• अपरे: others
• अपरे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: apara (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण (others)

• एते: these
• एते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: etad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; सर्वनाम (pronoun)

• रक्षन्ति: protect
• रक्षन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: rakṣ (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन

• सततम्: always
• सततम्: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: satatam (अव्यय/प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय, कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb: 'always')

• सोमेशम्: Somesha (Lord Soma/Śiva)
• सोमेशम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: soma + īśa (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सोमस्य ईशः)

• पापनाशनम्: destroyer of sins
• पापनाशनम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: pāpa + nāśana (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (पापस्य नाशनम्) विशेषणम्

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Someśa/Someśvara

Type: temple

Visual Art Cues

Scene: A symbolic tableau: Mind, Intellect, Ego, Desire, and Anger appear as personified attendants at the threshold of Someśvara—no longer chaotic, but disciplined guardians holding lamps and weapons, bowing toward the liṅga.

Characters & Entities

• Someśa/Someśvara
• Manas
• Buddhi
• Ahaṃkāra
• Kāma
• Krodha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even the inner faculties and passions are re-framed as subordinated to the sacred power of Someśvara, who removes sin when approached rightly.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Someśvara in Prabhāsa Kṣetra, praised specifically as “pāpa-nāśana,” the remover of sin.

What ritualistic prescription is mentioned?

No external rite is stated; the verse emphasizes inner discipline and the transformative field of Someśvara’s presence.