Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

तत्र कोटिह्रदो देवि तथा कोटीश्वरः शिवः । तत्र मातृगणश्चैव स्थितः कामफलप्रदः

Transliteration

tatra koṭihrado devi tathā koṭīśvaraḥ śivaḥ | tatra mātṛgaṇaścaiva sthitaḥ kāmaphalapradaḥ

Translation

Tại đó, hỡi Nữ Thần, có Koṭihrada (Hồ Một Crore), và cũng có Śiva với danh hiệu Koṭīśvara. Tại đó còn có hội chúng các Mẫu Thần (Mātṛgaṇa) ngự trị, ban cho quả lành của những ước nguyện được ấp ủ.

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (स्थानवाचक अव्यय/adverb of place)

• कोटिह्रदः: (the) Koṭi-pond (Koṭihrada)
• कोटिह्रदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कोटि + ह्रद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कोटीनां ह्रदः)

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन

• तथा: and also/likewise
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय/उपमानार्थ; adverb/conjunctive particle)

• कोटीश्वरः: Koṭīśvara (Lord of Koṭis)
• कोटीश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कोटि + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कोटीनाम् ईश्वरः)

• शिवः: Śiva
• शिवः: Apposition (Samānādhikaraṇa/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (स्थानवाचक अव्यय/adverb of place)

• मातृगणः: the group of Mothers (Mātṛs)
• मातृगणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मातृ + गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मातॄणां गणः)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चयबोधक conjunction)

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय (निश्चय/अवधारण particle)

• स्थितः: is situated/stands
• स्थितः: Karta (Predicate/कर्तृवाचक)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘अस्ति’ इति लुप्त-क्रियापदस्य विशेषणम्

• कामफलप्रदः: giver of desired results
• कामफलप्रदः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: काम + फल + प्रद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कामस्य फलस्य प्रदः)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Koṭihrada / Koṭīśvara

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Mahādevī/Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A luminous pond (hrada) with lotus blooms; nearby stands Koṭīśvara liṅga; the Mātṛgaṇas appear as protective mother-deities around the shrine, granting boons.

Characters & Entities

• Koṭihrada
• Koṭīśvara (Śiva)
• Mātṛgaṇa
• Mahādevī (Pārvatī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Prabhāsa is portrayed as a convergence of Śiva and Śakti presences, where devotion yields both worldly boons and spiritual auspiciousness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Koṭihrada (sacred lake), Koṭīśvara Śiva, and the abiding Mātṛgaṇa at the same locality in Prabhāsa Kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual is stated here; the verse identifies deities and the site’s boon-bestowing nature.