Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

शृंगारेश्वरनामा च तत्र देवः प्रतिष्ठितः । शृङ्गारं विधिवच्चक्रे यत्र गोपीयुतो हरिः

Transliteration

śṛṃgāreśvaranāmā ca tatra devaḥ pratiṣṭhitaḥ | śṛṅgāraṃ vidhivaccakre yatra gopīyuto hariḥ

Translation

Tại đó, một thần linh được an vị với danh hiệu Śṛṅgāreśvara. Chính nơi ấy, Hari cùng các gopī đã cử hành sự trang nghiêm thánh thiện và lễ bái ái kính đúng theo nghi quỹ.

Word by Word

• शृङ्गारेश्वरनामा: whose name is Śṛṅgāreśvara
• शृङ्गारेश्वरनामा: कर्तृविशेषण (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: शृङ्गारेश्वर (प्रातिपदिक) + नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (Nominative), एकवचन; बहुव्रीहिः—‘यस्य नाम शृङ्गारेश्वरः सः’ (qualifying ‘देवः’)

• च: and
• च: सम्बन्ध/निपात (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय (conjunction)

• तत्र: there
• तत्र: अधिकरण (Location)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)

• देवः: the deity
• देवः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (Nominative), एकवचन

• प्रतिष्ठितः: is established
• प्रतिष्ठितः: क्रिया (Predicate)
• Type: Verb
• Root: प्र + स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘is established’

• शृङ्गारम्: amorous sport/ornamentation
• शृङ्गारम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: शृङ्गार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (Accusative), एकवचन

• विधिवत्: according to rule
• विधिवत्: क्रियाविशेषण (Manner)
• Type: Indeclinable
• Root: विधिवत् (अव्यय)
• Form: अव्यय, प्रकारवाचक क्रियाविशेषण

• चक्रे: performed/made
• चक्रे: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट् (perfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• यत्र: where
• यत्र: अधिकरण (Location)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, सम्बन्धबोधक देशवाचक (relative adverb ‘where’)

• गोपीयुतः: accompanied by the gopīs
• गोपीयुतः: कर्तृविशेषण (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: गोपी (प्रातिपदिक) + युत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (Nominative), एकवचन; विशेषण (qualifying ‘हरिः’)

• हरिः: Hari (Viṣṇu/Kṛṣṇa)
• हरिः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (Nominative), एकवचन

Speaker

Īśvara (Śiva) [contextual attribution within Prabhāsakṣetra Māhātmya]

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śṛṅgāreśvara (at Śṛṅga-saras)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī

Visual Art Cues

Scene: A liṅga shrine labeled Śṛṅgāreśvara near a lotus lake; in a remembered/visionary layer, Hari with gopīs performs śṛṅgāra—adornment and loving worship—yet with ritual propriety.

Characters & Entities

• Śṛṅgāreśvara
• Hari
• Gopīs

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha becomes supremely holy when divinity is ritually established there and remembered through sacred narratives that unite devotion, beauty, and dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Śṛṅgāreśvara in Prabhāsa Kṣetra, praised within the Prabhāsakṣetra Māhātmya of the Skanda Purāṇa.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse highlights vidhivat (rule-based) sacred adornment/worship, implying proper ritual observance at the site.