Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 90

Devanagari script

तत्रारुह्य विलोक्याथ ददर्श सुमनोरमम । क्षारोदं पश्चिमाशास्थं घनवृंदमिवोन्नतम्

Transliteration

tatrāruhya vilokyātha dadarśa sumanoramama | kṣārodaṃ paścimāśāsthaṃ ghanavṛṃdamivonnatam

Translation

Lên đến đó và phóng tầm mắt, nàng thấy cảnh tượng tuyệt mỹ: Kṣāroda—biển mặn—nằm về phía tây, vươn cao như một khối mây dày đặc.

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative setting/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (स्थानवाचक अव्यय/adverb of place)

• आरुह्य: having ascended
• आरुह्य: Kriya (पूर्वक्रिया/पूर्वकर्म)
• Type: Verb
• Root: आ-रुह् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया; धातु: आ-रुह् ‘to ascend’

• विलोक्य: having looked
• विलोक्य: Kriya (पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि-लोक् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया; धातु: वि-लोक् ‘to look at’

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse connector)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय (सम्बन्ध/अनन्तर्य सूचक particle)

• ददर्श: saw
• ददर्श: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लिट् (परस्मैपद), प्रथमपुरुष, एकवचन; धातु: दृश् ‘to see’

• सुमनोरमम्: very beautiful
• सुमनोरमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सु-मनोरम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; विशेषण; समास: सु + मनोरम (अतिशयेन मनोरम)

• क्षारोदम्: the salt-water (sea)
• क्षारोदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षार-उद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; समास: क्षारस्य उदः/उदकं (saline water)

• पश्चिमाशास्थम्: situated in the west
• पश्चिमाशास्थम्: Visheshana (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: पश्चिम-आशा-स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण; समास: पश्चिमायां आशायां स्थितम् (situated in the western direction)

• घनवृन्दम्: a mass of clouds
• घनवृन्दम्: Upamana (Simile standard/उपमान)
• Type: Noun
• Root: घन-वृन्द (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपमान; समास: घनानां वृन्दम् (mass of clouds)

• इव: like
• इव: Upama-sambandha (Simile marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: अव्यय (उपमा-सूचक particle)

• उन्नतम्: lofty, elevated
• उन्नतम्: Visheshana (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: उन्नत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kṣāroda-darśana (salt-ocean vista)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrimage-inquirer audience (unspecified)

Visual Art Cues

Scene: From a high mountain ledge, the viewer sees the western salt ocean swelling and shining, its surface rising like towering dark cloud-banks; the divine observer stands poised, surveying the horizon.

Characters & Entities

• Kṣāroda (salt ocean)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Nature itself—sea, directions, and horizons—is framed as a sacred panorama, guiding the pilgrim’s mind toward awe and remembrance of dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The western salt ocean (Kṣāroda) as part of the Prabhāsa sacred landscape being surveyed.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit prescription; it is a descriptive verse establishing the sacred setting.