Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 82

Devanagari script

सह देवैस्तु पार्वत्या धारायंत्रप्रयोगकैः । एकं वर्षसहस्रं तु शंभुना तत्र रुल्लितम्

Transliteration

saha devaistu pārvatyā dhārāyaṃtraprayogakaiḥ | ekaṃ varṣasahasraṃ tu śaṃbhunā tatra rullitam

Translation

Tại đó, cùng với chư thiên và với Pārvatī, nhờ các pháp khí dẫn nước, Śambhu đã khiến nơi ấy được gọi là “rullita” suốt trọn một ngàn năm.

Word by Word

• सह: together with
• सह: Sahakāraka (Accompaniment/सह)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: अव्यय; सहार्थक उपपद (तृतीया-सहयोगे)

• देवैः: with the gods
• देवैः: Sahakāraka (Accompaniment/सह)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• तु: indeed/and
• तु: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण/विरोध/अन्वयार्थक निपात (contextual)

• पार्वत्या: with Pārvatī
• पार्वत्या: Sahakāraka (Accompaniment/सह)
• Type: Noun
• Root: पार्वती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• धारायंत्रप्रयोगकैः: by the operators/users of the stream-device (mechanism)
• धारायंत्रप्रयोगकैः: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: धारा (प्रातिपदिक) + यन्त्र (प्रातिपदिक) + प्रयोगक (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (धारायन्त्रस्य प्रयोगकाः); पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; करणार्थे

• एकम्: one
• एकम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; संख्याविशेषण

• वर्षसहस्रम्: a thousand years
• वर्षसहस्रम्: Kāla-adhikaraṇa (Duration/काल)
• Type: Noun
• Root: वर्ष (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (वर्षाणां सहस्रम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कालपरिमाण (अत्यन्तसंयोगे)

• तु: indeed/and
• तु: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात

• शंभुना: by Śambhu
• शंभुना: Karta (Agent in passive/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शंभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; कर्तृकरणे

• तत्र: there
• तत्र: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक

• रुल्लितम्: was performed/played (at Rulla)
• रुल्लितम्: Kriyā (Passive predicate)
• Type: Adjective
• Root: रुल्लित (कृदन्त; √रुल्ल्/रुल्ल्? (धातु-अनिश्चित) + क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कर्मणि; (अकर्मक/कर्मक-प्रयोगानुसारं ‘कृतम्/क्रीडितम्’ इत्यर्थे)

Speaker

Sūta (deduced from Prabhāsa-khaṇḍa māhātmya narration style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Rulla-hrada (contextual emergence)

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: Śiva (Śambhu) with Pārvatī and Devas stands beside a forming lake; celestial artisans operate water-devices (channels, wheels, spouts) directing streams into a basin; the landscape gradually becomes a tīrtha over vast time.

Characters & Entities

• Śambhu
• Pārvatī
• Devas
• Rulla

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇa frames place-names and landscapes as outcomes of divine action, inviting pilgrims to see sacred history in terrain.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Rulla and its surrounding sacred setting within Prabhāsakṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct pilgrim-ritual; it narrates a divine act involving dhārā-yantras (water devices).