Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 19

Devanagari script

ततोभिमंत्रितं वह्निं क्षिप्त्वा कुंभे हिरण्मये । प्रायच्छत सरस्वत्यै स्वयं ब्रह्मा पितामहः । आशिषो विविधा दत्त्वा प्रोवाचेदं पुनः पुनः

Transliteration

tatobhimaṃtritaṃ vahniṃ kṣiptvā kuṃbhe hiraṇmaye | prāyacchata sarasvatyai svayaṃ brahmā pitāmahaḥ | āśiṣo vividhā dattvā provācedaṃ punaḥ punaḥ

Translation

Rồi chính Đấng Tổ Phụ Phạm Thiên, sau khi trì tụng thần chú gia trì ngọn lửa và đặt nó vào một bình vàng, đã trao cho Sarasvatī. Ban nhiều phúc lành, Ngài lặp đi lặp lại những lời này.

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Desha-Kala (Adverbial/देश-काल)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (thereafter)

• अभिमन्त्रितम्: consecrated/enchanted (by mantra)
• अभिमन्त्रितम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अभि-√मन्त्र् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘वह्निम्’ इति विशेषणम्

• वह्निम्: fire
• वह्निम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वह्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• क्षिप्त्वा: having placed
• क्षिप्त्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: √क्षिप् (धातु) + क्त्वा (कृदन्त-अव्यय)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (Gerund): ‘having thrown/placed’

• कुम्भे: in a pot
• कुम्भे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कुम्भ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन

• हिरण्मये: golden
• हिरण्मये: Sambandha (Qualifier/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: हिरण्मय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘कुम्भे’ इति विशेषणम्

• प्रायच्छत: gave/handed over
• प्रायच्छत: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-√यम्/दा (धातु; दानार्थे)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• सरस्वत्यै: to Sarasvatī
• सरस्वत्यै: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: सरस्वती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), एकवचन

• स्वयम्: himself
• स्वयम्: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय (emphatic: oneself)

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन्/ब्रह्मा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• पितामहः: the grandsire
• पितामहः: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितामह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपपद-विशेषणरूपेण ‘ब्रह्मा’ इति विशेष्यस्य

• आशिषः: blessings
• आशिषः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आशिष् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन (Plural)

• विविधाः: various
• विविधाः: Sambandha (Qualifier/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: विविध (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘आशिषः’ इति विशेषणम्

• दत्त्वा: having given
• दत्त्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: √दा (धातु) + क्त्वा (कृदन्त-अव्यय)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (Gerund): ‘having given’

• प्रोवाच: said again/declared
• प्रोवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-√वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• पुनः: again
• पुनः: Desha-Kala (Repetition/काल-प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb: again)

• पुनः: again and again
• पुनः: Desha-Kala (Repetition/काल-प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb: repeatedly)

Speaker

Narrative voice (contextually within Īśvara’s narration in this adhyāya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Brahmā consecrates Agni with mantras, then places the flame into a radiant golden pot and hands it to Sarasvatī, showering blessings—an image of ritual technology and divine transmission.

Characters & Entities

• Brahmā
• Sarasvatī
• Vahni (Agni)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred tasks are safeguarded through mantra, purity, and divine blessing—dharma is carried with ritual care.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The passage belongs to the Prabhāsakṣetra Māhātmya, setting the sacred-travel context of Prabhāsa.

What ritualistic prescription is mentioned?

A consecrated fire (abhimantrita vahni) is ritually contained in a vessel—indicating mantra-sanctified handling of Agni.