Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 38

Devanagari script

अगस्त्य उवाच । जीर्णं तोयं मया देवास्तथैवामेध्यतां गतम् । उत्पत्स्यति रघूणां हि कुले नृपतिसत्तमः

Transliteration

agastya uvāca | jīrṇaṃ toyaṃ mayā devāstathaivāmedhyatāṃ gatam | utpatsyati raghūṇāṃ hi kule nṛpatisattamaḥ

Translation

Agastya nói: "Hỡi các vị thần, nước đã bị ta uống và tiêu hóa, nên nó đã trở nên không tinh khiết. Nhưng trong dòng dõi Raghu sẽ xuất hiện một vị vua kiệt xuất."

Word by Word

• अगस्त्यः: Agastya
• अगस्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अगस्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• जीर्णम्: stale / decayed
• जीर्णम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जॄ (धातु) → जीर्ण (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (तोयम्)

• तोयम्: water
• तोयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तोय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• मया: by me
• मया: Karta (Agent in passive/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (3rd/करण/कर्ता), एकवचन

• देवाः: O gods
• देवाः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), बहुवचन

• तथा: thus
• तथा: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (thus)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक निपात (emphatic particle)

• अमेध्यताम्: impurity / unfitness for sacrifice
• अमेध्यताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अमेध्यता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; भाववाचक

• गतम्: gone to / become
• गतम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु) → गत (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (तोयम्)

• उत्पत्स्यति: will arise / be born
• उत्पत्स्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उत् + पत् (धातु)
• Form: लृट् (भविष्यत्काल/Future), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• रघूणाम्: of the Raghu lineage
• रघूणाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: रघु (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन

• हि: indeed / for
• हि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; हेत्वर्थक/निश्चयार्थक निपात (for/indeed)

• कुले: in the family
• कुले: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• नृपतिसत्तमः: the best of kings
• नृपतिसत्तमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नृपति (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमास (नृपतीनां सत्तमः); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

Speaker

Agastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: Agastya, composed and authoritative, explains that the ocean-water has been consumed and cannot be returned; he utters a prophecy about a future king in Raghu’s line.

Characters & Entities

• Agastya
• Devas
• Raghu-vaṃśa (Raghus)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma includes discernment about purity and proper restoration; solutions arise through divinely-timed righteous rulers.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, where the ocean’s fate is linked to a future sacred intervention (Gaṅgā’s descent).

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct rite; the verse discusses ritual-ethical purity (amedhya) as a reason the water is not returned.