Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 56

Devanagari script

आपस्तंब उवाच । एता वः प्रतिगृह्णामि गां यूयं मुक्तकिल्विषाः । निषादा गच्छत स्वर्गं सह मत्स्यैर्जलोद्धृतैः

Transliteration

āpastaṃba uvāca | etā vaḥ pratigṛhṇāmi gāṃ yūyaṃ muktakilviṣāḥ | niṣādā gacchata svargaṃ saha matsyairjaloddhṛtaiḥ

Translation

Āpastaṃba nói: “Ta nhận con bò này từ các ngươi. Nay các ngươi đã được giải thoát khỏi tội lỗi. Hỡi Niṣāda, hãy lên cõi trời—cùng với những con cá đã được vớt khỏi nước.”

Word by Word

• आपस्तम्बः: Āpastamba
• आपस्तम्बः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आपस्तम्ब (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (Masculine, Nominative, Singular)

• उवाच: said
• उवाच: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम् (he said)

• एताः: these (fem.)
• एताः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः बहुवचनम् (Feminine, Accusative, Plural)

• वः: of you (your)
• वः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-एकवचनस्य बहुवचनरूपम्; षष्ठी-विभक्तिः बहुवचनम् (Genitive Plural: of you)

• प्रतिगृह्णामि: I accept
• प्रतिगृह्णामि: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रति + ग्रह् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), उत्तमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम् (I accept)

• गाम्: the cow
• गाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (Feminine, Accusative, Singular)

• यूयम्: you (all)
• यूयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: त्रिलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः बहुवचनम् (Pronoun, Nominative, Plural)

• मुक्तकिल्विषाः: freed from sin
• मुक्तकिल्विषाः: Viśeṣaṇa (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मुक्त (मुच्-धातु, क्त-कृदन्त) + किल्विष (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (किल्विषात् मुक्ताः); पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः बहुवचनम् (Masculine, Nominative, Plural)

• निषादाः: O Niṣādas
• निषादाः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: निषाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे सम्बोधन-विभक्तिः बहुवचनम् (Masculine, Vocative, Plural)

• गच्छत: go
• गच्छत: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (Imperative), मध्यमपुरुषः, बहुवचनम्, परस्मैपदम् (go!)

• स्वर्गम्: to heaven
• स्वर्गम्: Gati/Karma (Goal/गति)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (Masculine, Accusative, Singular)

• सह: together with
• सह: Sahakāraka (Accompaniment/सहकारक)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: सहकारार्थक-अव्ययम्; तृतीया-सहयोगः (with)

• मत्स्यैः: with the fish
• मत्स्यैः: Sahakāraka (Accompaniment/सहकारक)
• Type: Noun
• Root: मत्स्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः बहुवचनम् (Masculine, Instrumental, Plural)

• जलोद्धृतैः: drawn out of the water
• जलोद्धृतैः: Viśeṣaṇa (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जल (प्रातिपदिक) + उद्धृत (उद्+हृ-धातु, क्त-कृदन्त)
• Form: तत्पुरुष-समासः (जलात् उद्धृताः); पुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः बहुवचनम् (Masculine, Instrumental, Plural); विशेषणम् (qualifying मत्स्यैः)

Speaker

Āpastaṃba

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Niṣādas

Visual Art Cues

Scene: Sage Āpastaṃba formally accepts the cow; a luminous blessing seems to radiate as the Niṣādas are declared sinless; nearby, fish symbolically appear as beneficiaries of rescue, poised for ascent.

Characters & Entities

• Āpastaṃba
• Niṣādas
• matsya (fish)
• svarga (heaven)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A righteous gift accepted by a saint, joined with compassion, can purify even those burdened by sin and uplift other beings as well.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, presented as a place where contact with saints and meritorious acts quickly bear fruit.

What ritualistic prescription is mentioned?

Dāna—specifically the gifting of a cow (go-dāna), received by a sage as part of dharmic purification.