Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 48

Devanagari script

तेनाग्नयो हुताः सम्यक्पितरश्चापि तर्पिताः । देवाश्च पूजितास्तेन यो ददाति गवाह्निकम्

Transliteration

tenāgnayo hutāḥ samyakpitaraścāpi tarpitāḥ | devāśca pūjitāstena yo dadāti gavāhnikam

Translation

Nhờ hành động ấy, lửa tế được cúng dường đúng pháp, tổ tiên được thỏa mãn, và chư thiên được tôn thờ—khi người ta dâng phần hằng ngày của bò (sự nuôi dưỡng và phụng sự mỗi ngày).

Word by Word

• तेन: by him/thereby
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः (करण/सह), एकवचनम्; सर्वनाम

• अग्नयः: fires (sacred fires)
• अग्नयः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• हुताः: offered (as oblations)
• हुताः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: हु (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (क्त-प्रत्ययान्त), पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; कर्मणि प्रयोगे ‘अग्नयः’ इत्यस्य विशेषणम्

• सम्यक्: properly
• सम्यक्: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्यक् (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; क्रियाविशेषणम्

• पितरः: the ancestors
• पितरः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्ययम् (conjunction)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; अपि = also/even

• तर्पिताः: satiated (with offerings)
• तर्पिताः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: तृप्/तर्प् (धातु) + णिच् + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (क्त), पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; ‘पितरः’ इत्यस्य विशेषणम्

• देवाः: the gods
• देवाः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्ययम्

• पूजिताः: worshipped
• पूजिताः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (क्त), पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; ‘देवाः’ इत्यस्य विशेषणम्

• तेन: by him/thereby
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्ध-सर्वनाम

• ददाति: gives
• ददाति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लट्-लकारः (वर्तमान), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• गव-अह्निकम्: the daily rite/portion for cows
• गव-अह्निकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गव (गो-शब्दस्य षष्ठी-बहुवचनार्थक-प्रातिपदिक-रूपम्) + अह्निक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (गवाम् अह्निकम्)

Speaker

Narratorial voice (Purāṇic narrator within Prabhāsa Khaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotee offers fodder/water to cows; above, symbolic triad: Agni flame, pitṛs receiving water offerings, and devas receiving flowers—linked by a single golden thread from the act of go-ahnika.

Characters & Entities

• Agni
• Pitṛs (ancestors)
• Devas
• Gāvaḥ (cows)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Serving cows is portrayed as a comprehensive dharmic act that simultaneously honors gods, ancestors, and sacred fire.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra, where simple acts of service are elevated to major ritual merit.

What ritualistic prescription is mentioned?

Giving “gavāhnikam”—the cow’s daily due such as fodder, care, and daily service.