Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 59

Devanagari script

विष्णोर्मूर्ध्नि महाभागे लोकाः स्वस्था बभूविरे । ततो देवगणाः सर्वे नृत्यंति च मुदान्विताः । वदंति हर्षसंयुक्ता नारायणपरायणाः

Transliteration

viṣṇormūrdhni mahābhāge lokāḥ svasthā babhūvire | tato devagaṇāḥ sarve nṛtyaṃti ca mudānvitāḥ | vadaṃti harṣasaṃyuktā nārāyaṇaparāyaṇāḥ

Translation

Trên đỉnh đầu vinh hiển của Viṣṇu, các thế giới đều an trú, yên bình. Bấy giờ toàn thể chư thiên, tràn đầy hoan hỷ, cùng múa hát và nói lời vui mừng—một lòng quy hướng về Nārāyaṇa.

Word by Word

• विष्णोः: of Viṣṇu
• विष्णोः: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी (6th case); एकवचनम्

• मूर्ध्नि: on the head
• मूर्ध्नि: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मूर्धन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी (7th case); एकवचनम्

• महाभागे: (O) greatly fortunate / noble one
• महाभागे: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: महाभाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी (7th case); एकवचनम्; कर्मधारयः (महान् भागः यस्य/महाभागः) — संबोधनार्थे/विशेषणरूपेण

• लोकाः: people / worlds
• लोकाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st case); बहुवचनम्

• स्वस्थाः: at ease / well
• स्वस्थाः: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: स्वस्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचनम्; विशेषणम् (agreeing with लोकाः)

• बभूविरे: became
• बभूविरे: Kriyā (Verb)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (perfect); प्रथमपुरुषः; बहुवचनम्; आत्मनेपदम्

• ततः: then / thereafter
• ततः: Kāla/Hetu-avyaya (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तदनन्तरं/तस्मात् (thereupon/then)

• देवगणाः: groups of gods
• देवगणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानां गणाः)

• सर्वे: all
• सर्वे: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचनम्; विशेषणम् (देवगणाः)

• नृत्यन्ति: dance
• नृत्यन्ति: Kriyā (Verb)
• Type: Verb
• Root: नृत् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (present); प्रथमपुरुषः; बहुवचनम्; परस्मैपदम्

• च: and
• च: Samuccaya (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)

• मुदान्विताः: filled with joy
• मुदान्विताः: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: मुद्/मुदा (प्रातिपदिक) + अन्वित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचनम्; तृतीया-तत्पुरुषः (मुदया अन्विताः = endowed with joy)

• वदन्ति: speak
• वदन्ति: Kriyā (Verb)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: लट्-लकारः; प्रथमपुरुषः; बहुवचनम्; परस्मैपदम्

• हर्षसंयुक्ताः: joined with delight
• हर्षसंयुक्ताः: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: हर्ष (प्रातिपदिक) + संयुक्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचनम्; तृतीया-तत्पुरुषः (हर्षेण संयुक्ताः = joined with joy)

• नारायणपरायणाः: devoted to Nārāyaṇa
• नारायणपरायणाः: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: नारायण (प्रातिपदिक) + परायण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (नारायणस्य परायणाः = devoted to Nārāyaṇa)

Speaker

Narrator (within the Prabhāsakṣetramāhātmya frame)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The worlds become tranquil upon Viṣṇu’s glorious head; gods dance in joy, speaking praises, wholly devoted to Nārāyaṇa.

Characters & Entities

• Viṣṇu
• Nārāyaṇa
• Devagaṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Viṣṇu is depicted as the stabilizing support of the worlds; when devotion and divine order prevail, peace arises and the gods rejoice.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Prabhāsa sacred region, within whose narrative the glory of Viṣṇu and the resulting welfare of the worlds is proclaimed.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct rite is prescribed; the verse emphasizes devotional orientation to Nārāyaṇa and the auspicious effects of divine presence.