Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 76

Devanagari script

उद्भिज्जाः स्थावराः प्रोक्तास्तृणगुल्मलता दयः । अन्येऽप्येवं यथायोगमंतर्भूताः सहस्रशः

Transliteration

udbhijjāḥ sthāvarāḥ proktāstṛṇagulmalatā dayaḥ | anye'pyevaṃ yathāyogamaṃtarbhūtāḥ sahasraśaḥ

Translation

Thực vật sinh (từ mầm) được gọi là loài “bất động” (sthāvara): cỏ, bụi cây, dây leo và những loài tương tự. Cũng theo cách ấy, còn muôn ngàn hình tướng khác được xếp vào đúng chỗ của mình.

Word by Word

• उद्भिज्जाः: plants (the udbhijja class)
• उद्भिज्जाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: उद्भिज्ज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; जातिवाचक-नाम

• स्थावराः: immobile, stationary
• स्थावराः: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्थावर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण

• प्रोक्ताः: are said/called
• प्रोक्ताः: Karma (Predicate/कर्मणि-प्रयोगे विधेय)
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विधेय-भाव

• तृण: grass
• तृण: Samasa-anga (Compound member/समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: तृण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समाहारार्थे (compound-member)

• गुल्म: shrub, bush
• गुल्म: Samasa-anga (Compound member/समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: गुल्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासाङ्ग

• लता: creeper, vine
• लता: Samasa-anga (Compound member/समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: लता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासाङ्ग

• आदयः: and others (etc.)
• आदयः: Samuccaya (Collective listing/समुच्चय)
• Type: Noun
• Root: आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘आदि’ = ‘and the like’ (समुच्चयार्थ)

• अन्ये: others
• अन्ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम-प्रयोग

• अपि: also, even
• अपि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle); समुच्चय/अपि-भाव

• एवं: thus, in this way
• एवं: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (adverb of manner)

• यथा-योगम्: as appropriate, accordingly
• यथा-योगम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय) + योग (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास; अव्ययत्वेन प्रयोगः; अर्थः ‘यथायोग्यं’

• अन्तर्भूताः: are included
• अन्तर्भूताः: Karma (Predicate/विधेय)
• Type: Verb
• Root: अन्तर् + भू (धातु) → अन्तर्भूत (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विधेय

• सहस्रशः: by thousands, in thousands
• सहस्रशः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सहस्रशस् (अव्यय)
• Form: अव्यय; परिमाण/प्रकारवाचक (distributive adverb)

Speaker

Unspecified (narrative voice within Prabhāsakṣetramāhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A sacred grove near a tīrtha: layered grasses, shrubs, creepers climbing trees; the sense of countless plant forms extending beyond the frame, suggesting ‘sahasraśaḥ’ multiplicity.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even plant life is honored as a living category; dharma extends beyond humans to the entire web of life.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The teaching sits within the Prabhāsa-kṣetra māhātmya, providing universal context to the sacred geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse.