Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 49

Devanagari script

काश्चिदंगसमालग्नान्समंताद्भयवर्जितान् । एवं स तैः पुनः सर्वैर्मशकैरिव चेष्टितम्

Transliteration

kāścidaṃgasamālagnānsamaṃtādbhayavarjitān | evaṃ sa taiḥ punaḥ sarvairmaśakairiva ceṣṭitam

Translation

Có kẻ bám vào các chi thể của nó khắp bốn phía, không hề sợ hãi. Thế nên, hết lần này đến lần khác, nó bị tất cả họ quấy nhiễu như bị muỗi vo ve.

Word by Word

• काः: some (fem. pl.)
• काः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम (interrogative/indefinite pronoun)

• चित्: some/any (indefinite particle)
• चित्: Modifier (विशेषणार्थ-निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (अव्यय-निपात)
• Form: निपात (particle) — अनिश्चितार्थक (indefinitive)

• अङ्ग-समालग्नान्: attached to the body/limbs
• अङ्ग-समालग्नान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अङ्ग (प्रातिपदिक) + सम्-आ-लग् (धातु) → समालग्न (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘समालग्न’ = attached; समासः षष्ठी/सप्तमी-तत्पुरुष (अङ्गे समालग्नाः)

• समन्तात्: on all sides, entirely
• समन्तात्: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: समन्तात् (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb) — ‘सर्वतः/चारुतः’

• भय-वर्जितान्: free from fear
• भय-वर्जितान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: भय (प्रातिपदिक) + वर्जित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √वृज्/वर्ज् त्यागे)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘वर्जित’ = devoid of; समासः तत्पुरुष (भयेन वर्जिताः/भयवर्जिताः)

• एवम्: thus
• एवम्: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb) — प्रकारवाचक

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• तैः: by them
• तैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; सर्वनाम

• पुनः: again
• पुनः: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb) — पुनरावृत्तिवाचक

• सर्वैः: by all
• सर्वैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; विशेषण

• मशकैः: by mosquitoes
• मशकैः: Upamana (Standard of comparison/उपमान)
• Type: Noun
• Root: मशक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन

• इव: like, as if
• इव: Comparator (उपमा-सूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमावाचक-अव्यय (particle of comparison)

• चेष्टितम्: (it was) acted/moved about
• चेष्टितम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: चेष्ट् (धातु) → चेष्टित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) — ‘चेष्टितम्’ = acted/moved/behaved (impersonal/passive sense)

Speaker

Sūta (contextual narrator)

Visual Art Cues

Scene: Ascetics cling to the elephant’s legs and sides from all directions, undaunted; the elephant shifts and shakes as if irritated, while the text’s mosquito simile suggests a slightly comic, bustling energy.

Characters & Entities

• Sages/ascetics
• Elephant

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Fearlessness without discernment can become mere agitation; sacred narratives redirect such energy toward recognition of the divine.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, presented as a landscape where extraordinary divine-play events unfold.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the emphasis is on the unfolding līlā within the kṣetra-māhātmya.