Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

Devanagari script

यस्तमाराधयेद्देवं सर्पैराराधितं पुरा । न विषं क्रमते देहे तस्य जन्मावधि प्रिये

Transliteration

yastamārādhayeddevaṃ sarpairārādhitaṃ purā | na viṣaṃ kramate dehe tasya janmāvadhi priye

Translation

“Hỡi người yêu dấu, ai thờ phụng vị thần ấy—đấng xưa kia được loài rắn phụng thờ—thì nọc độc không lan khắp thân thể người ấy suốt trọn đời.”

Word by Word

• यः: who
• यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धबोधक-सर्वनाम (relative pronoun)

• तम्: him/that (deity)
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; निर्देश्य-सर्वनाम (demonstrative pronoun)

• आराधयेत्: should worship/propitiate
• आराधयेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-राध् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• देवम्: the god/deity
• देवम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• सर्पैः: by serpents
• सर्पैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: सर्प (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन

• आराधितम्: worshipped/propitiated
• आराधितम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आ-राध् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘देवम्’ इति विशेषण

• पुरा: formerly/once
• पुरा: Kāla (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

• न: not
• न: Pratiṣedha (प्रतिषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• विषम्: poison/venom
• विषम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: विष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• क्रमते: advances/spreads/affects
• क्रमते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: क्रम् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद

• देहे: in the body
• देहे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: देह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• जन्मावधि: for the duration of life (till death)
• जन्मावधि: Kāla (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: जन्म (प्रातिपदिक) + अवधि (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास; अव्ययवत् प्रयोगः (indeclinable adverbial compound)

• प्रिये: O dear one
• प्रिये: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; स्त्रीसम्बोधन

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Nāga-ārādhita liṅga (Śeṣa-pramukha-nāga-pratiṣṭhita)

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (addressed as priye)

Visual Art Cues

Scene: A devotee worships the liṅga while a coiled serpent rests peacefully nearby; a faint aura surrounds the devotee’s body, symbolizing poison rendered inert.

Characters & Entities

• Deva (Śiva)
• Sarpas/Nāgas
• Viṣa (poison)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion to Śiva at a sanctified place is portrayed as granting both spiritual purification and tangible protection.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The serpent-venerated Śiva-liṅga in the Uttareśvara region of Prabhāsa Kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

Ārādhana—devotional worship of the deity associated with Nāgas.