Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 51

Devanagari script

ईश्वर उवाच । ममोत्संगस्थिता देवि किं त्वं सास्राविलेक्षणा । अद्यापि किमपूर्णं ते तत्सर्वं करवाण्यहम्

Transliteration

īśvara uvāca | mamotsaṃgasthitā devi kiṃ tvaṃ sāsrāvilekṣaṇā | adyāpi kimapūrṇaṃ te tatsarvaṃ karavāṇyaham

Translation

Īśvara phán: “Này Devī, nàng đang ngồi trong lòng ta—cớ sao mắt nàng đẫm lệ? Ngay lúc này, điều gì còn chưa viên mãn cho nàng? Ta sẽ làm trọn tất cả điều ấy.”

Word by Word

• īśvaraḥ: Īśvara (the Lord)
• īśvaraḥ: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: īśvara (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• uvāca: said
• uvāca: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √vac (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन

• mama: my
• mama: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: asmad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी, एकवचन

• utsaṅgasthitā: sitting on (my) lap
• utsaṅgasthitā: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: utsaṅga (प्रातिपदिक) + sthita (कृदन्त, √sthā, क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (उत्सङ्गे स्थितेति); विशेषणम् (देवि इत्यस्य)

• devi: O Goddess
• devi: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: devī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• kim: why? / what?
• kim: Sambandha (Interrogative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: kim (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: प्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative particle)

• tvam: you
• tvam: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: yusmad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• sāsrāvilekṣaṇā: with eyes clouded by tears
• sāsrāvilekṣaṇā: Pradhana-predicative (Predicate adjective/विधेय-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: sa- (उपसर्ग/समासपूर्वपद) + aśru (प्रातिपदिक) + āvila (प्रातिपदिक) + īkṣaṇa (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—बहुव्रीहिः (अश्रुभिः आविलानि ईक्षणानि यस्याः सा)

• adyāpi: even now; still
• adyāpi: Desha-Kala (Temporal/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: adya (अव्यय) + api (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययसमूहः (adverb: 'even today/still')

• kim: what?
• kim: Sambandha (Interrogative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: kim (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: प्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative particle)

• apūrṇam: incomplete; unfulfilled
• apūrṇam: Pradhana-predicative (Predicate/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: a- (निषेध) + pūrṇa (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; नञ्-समास/उपपद (not complete)

• te: of you; for you
• te: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: yusmad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी (Genitive) / चतुर्थी (Dative), एकवचन; अत्र षष्ठी—'of you/for you'

• tat: that
• tat: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: tad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (tat + sarvam इति संधिः)

• sarvam: all (that)
• sarvam: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: sarva (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'everything'

• karavāṇi: I will do; let me do
• karavāṇi: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √kṛ (धातु)
• Form: लोट् (Imperative/volitive), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन; 'let me do / I shall do'

• aham: I
• aham: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: asmad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī/Umā)

Visual Art Cues

Scene: Śiva sits with Devī upon his lap (utsanga), gently lifting her face as her eyes brim with tears; the moment is private, compassionate, and reassuring.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Devī (Pārvatī/Gaurī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Lord is approachable and compassionate; sincere devotion leads to divine reassurance and fulfillment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The dialogue is embedded in the Prabhāsa-kṣetra māhātmya, connecting divine grace with the sanctity of Prabhāsa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse introduces boon-giving (vara-pradāna) as the narrative outcome of stotra and devotion.