Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 114

Devanagari script

सारात्सारतरं नाथ तव प्राणप्रियं हि यत् । तन्मे कथय देवेश प्रियाहं यदि ते प्रभो

Transliteration

sārātsārataraṃ nātha tava prāṇapriyaṃ hi yat | tanme kathaya deveśa priyāhaṃ yadi te prabho

Translation

Bạch Đấng Chủ Tể, xin Ngài nói cho con điều tinh túy nhất trong mọi tinh túy—điều mà Ngài yêu quý hơn cả sinh mệnh. Hỡi Chúa tể chư thiên, hỡi bậc Tôn Chủ: nếu con là người Ngài thương, xin hãy tỏ bày cho con.

Word by Word

• सारात्: from the essence
• सारात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: सार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन

• सारतरम्: more essential
• सारतरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सारतर (प्रातिपदिक; सार + तरप्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तुलनात्मक (comparative)

• नाथ: O lord
• नाथ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नाथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• तव: of you/your
• तव: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• प्राणप्रियम्: dearest (as life)
• प्राणप्रियम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: प्राण-प्रिय (प्रातिपदिक; प्राण + प्रिय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (dear as life)

• हि: indeed/for
• हि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: हेतौ/निश्चयार्थक अव्यय (indeed/for)

• यत्: that which
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सम्बन्धवाचक (relative pronoun)

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• मे: to me
• मे: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी (4th/Dative) एकवचन (to me) / षष्ठी (6th/Genitive) एकवचन (my); अत्र चतुर्थी

• कथय: tell
• कथय: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथ् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• देवेश: O lord of gods
• देवेश: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव-ईश (प्रातिपदिक; देव + ईश)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (lord of gods)

• प्रिया: dear/beloved
• प्रिया: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• यदि: if
• यदि: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्तार्थक अव्यय (conditional conjunction)

• ते: of you/your
• ते: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• प्रभो: O lord
• प्रभो: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्रभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

Speaker

Pārvatī

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa (contextual target of the request)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The Goddess, earnest and intimate, petitions Śrīkaṇṭha for the most secret essence; the setting suggests a divine assembly or secluded Himalayan/śaiva ambience, foreshadowing revelation of Prabhāsa’s hidden greatness.

Characters & Entities

• Pārvatī
• Śiva (Deveśa/Prabhu)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The highest teaching is approached through humility, love, and earnest seeking of the ultimate essence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The request is voiced within the Prabhāsa-kṣetra māhātmya setting, where revelation is tied to sacred place-tradition.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it is a supplication for esoteric instruction (rahasya-upadeśa).