Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 86

Devanagari script

यात्रायामथवान्यत्र पर्वकाले शशिग्रहे । अत्र स्नास्यति यः सम्यक्सागरे लवणांभसि । अश्वमेधसहस्रस्य फलं प्राप्स्यति मानवः

Transliteration

yātrāyāmathavānyatra parvakāle śaśigrahe | atra snāsyati yaḥ samyaksāgare lavaṇāṃbhasi | aśvamedhasahasrasya phalaṃ prāpsyati mānavaḥ

Translation

Dù trong lúc hành hương hay vào thời khác—ngày lễ hoặc khi nguyệt thực—ai tắm gội đúng pháp tại đây, trong làn nước mặn của biển, sẽ được công đức ngang bằng một nghìn lễ tế Aśvamedha.

Word by Word

• यात्रायाम्: on a pilgrimage/journey
• यात्रायाम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: यात्रा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• अथवा: or else
• अथवा: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथवा (अव्यय)
• Form: अव्यय; विकल्प (disjunctive particle)

• अन्यत्र: elsewhere
• अन्यत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अन्यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)

• पर्व-काले: at a festival/holy-day time
• पर्व-काले: Adhikarana (Time/काल-अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पर्व (प्रातिपदिक) + काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (पर्वणः कालः)

• शशि-ग्रहॆ: during a lunar eclipse
• शशि-ग्रहॆ: Adhikarana (Time/काल-अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शशि (प्रातिपदिक) + ग्रह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (शशिनः ग्रहः = lunar eclipse)

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (locative adverb)

• स्नास्यति: will bathe
• स्नास्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √स्ना (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम (relative pronoun)

• सम्यक्: properly, duly
• सम्यक्: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्यक् (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• सागरे: in the sea
• सागरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सागर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• लवण-अम्भसि: in salty water
• लवण-अम्भसि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लवण (प्रातिपदिक) + अम्भस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; कर्मधारय (लवणम् अम्भः)

• अश्वमेध-सहस्रस्य: of a thousand Aśvamedha sacrifices
• अश्वमेध-सहस्रस्य: Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अश्वमेध (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (अश्वमेधानां सहस्रम्)

• फलम्: fruit, result
• फलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• प्राप्स्यति: will obtain
• प्राप्स्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √प्र-आप् (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• मानवः: a man, human
• मानवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

Speaker

Īśvara (narrator framing the dialogue; tīrtha-phala proclamation)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-sāgara (Śrī Someśa/Somnātha-samudra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims at Prabhāsa enter the foaming salt sea at dawn; priests mark tilaka; the sky hints at eclipse; Somnātha’s sacred horizon anchors the scene; a subtle aura suggests ‘a thousand Aśvamedhas’ as invisible merit.

Characters & Entities

• Sāgara (Ocean)
• Śaśi-graha (lunar eclipse)
• Aśvamedha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Right action in a powerful sacred geography, especially at auspicious times, multiplies spiritual merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The ocean-tīrtha at Prabhāsa Kṣetra (Somnāth coastline).

What ritualistic prescription is mentioned?

Sāgara-snāna (bathing in the sea), particularly during parva-kāla and lunar eclipses.