Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

यत्र प्राप्तवती कामं सुकन्या वरवर्णिनी । सरःस्नानप्रभावेन तेन कन्यासरः स्मृतम् । तत्र स्नाता शुभा नारी तृतीयायां विशेषतः

Transliteration

yatra prāptavatī kāmaṃ sukanyā varavarṇinī | saraḥsnānaprabhāvena tena kanyāsaraḥ smṛtam | tatra snātā śubhā nārī tṛtīyāyāṃ viśeṣataḥ

Translation

Tại đó, nàng Sukanyā dung sắc mỹ lệ đã đạt được điều ước như lòng mong nhờ năng lực của việc tắm gội nơi hồ ấy; vì vậy hồ được ghi nhớ là Kanyā-saras (Hồ Thiếu Nữ). Người phụ nữ hiền đức tắm tại đây—đặc biệt vào ngày trăng thứ ba (tṛtīyā)—sẽ được quả lành cát tường.

Word by Word

• yatra: where
• yatra: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: yatra (यत्र अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-सम्बन्धबोधक

• prāptavatī: obtained, attained
• prāptavatī: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: prāptavatī (प्राप्तवती कृदन्त-प्रातिपदिक; √āp आप्/√prāp प्राप्)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्तवतु-प्रत्ययान्त (perfect participle active)

• kāmam: desire (what was desired)
• kāmam: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: kāma (काम प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• sukanyā: Sukanyā
• sukanyā: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: sukanyā (सुकन्या प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• varavarṇinī: of excellent complexion
• varavarṇinī: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: vara (वर) + varṇinī (वर्णिनी)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम् (सुकन्या); कर्मधारयः (वरः वर्णः यस्याः)

• saraḥsnānaprabhāvena: by the power of bathing in the lake
• saraḥsnānaprabhāvena: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: saraḥ (सरस्) + snāna (स्नान) + prabhāva (प्रभाव)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सरः-स्नानस्य प्रभावः)

• tena: therefore, by that
• tena: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; हेत्वर्थे (therefore/by that)

• kanyāsaraḥ: the maiden’s lake (Kanyāsara)
• kanyāsaraḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: kanyā (कन्या) + saraḥ (सरस्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कन्यायाः सरः)

• smṛtam: is called, is known
• smṛtam: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: smṛta (स्मृत कृदन्त-प्रातिपदिक; √smṛ स्मृ)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle) — ‘is called/known’

• tatra: there
• tatra: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: tatra (तत्र अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण

• snātā: having bathed
• snātā: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: snāta (स्नात कृदन्त-प्रातिपदिक; √snā स्ना)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त; विशेषणम् (नारी)

• śubhā: auspicious, virtuous
• śubhā: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: śubhā (शुभा प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम् (नारी)

• nārī: a woman
• nārī: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: nārī (नारी प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• tṛtīyāyām: on the third (tithi)
• tṛtīyāyām: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: tṛtīyā (तृतीया प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; तिथिवाचक/कालवाचक (on the third lunar day)

• viśeṣataḥ: especially
• viśeṣataḥ: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: viśeṣataḥ (विशेषतः अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/विशेषार्थक क्रियाविशेषण

Speaker

Narrative voice (Māhātmya passage; speaker not explicit in this verse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kanyā-saras (Sukanyā-saras)

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Sukanyā, radiant and modest, performs a sacred bath in Kanyā-saras on tṛtīyā; attendants hold offerings; the lake glows with sanctity as the boon is fulfilled.

Characters & Entities

• Sukanyā
• Kanyā-saras (Sukanyā-saraḥ)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred bathing at a consecrated tīrtha is portrayed as a dharmic means to fulfill worthy desires and gain auspiciousness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kanyā-saras (also connected with Sukanyā), a revered lake within Prabhāsa kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

Bathing (snāna) at the lake, with special emphasis on performing it on the lunar day Tṛtīyā.