Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि च्यवनेश्वरमुत्तमम् । तत्रैव संस्थितं लिंगं सर्वपातकनाशनम्

Transliteration

īśvara uvāca | tato gacchenmahādevi cyavaneśvaramuttamam | tatraiva saṃsthitaṃ liṃgaṃ sarvapātakanāśanam

Translation

Īśvara phán: Bấy giờ, hỡi Đại Nữ Thần, nên đến Cyavaneśvara tối thắng. Ngay tại đó có một liṅga được an lập, có năng lực tiêu trừ mọi tội lỗi.

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara
• ईश्वरः: Karta (Speaker/Subject)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Verb)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/परिपूर्णभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• ततः: then
• ततः: Kriya-visheshana (Adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रम/हेतुवाचक (then/from there)

• गच्छेत्: should go
• गच्छेत्: Kriya (Verb)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• महादेवि: O great goddess
• महादेवि: Sambodhana (Vocative)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + देवी (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (महती देवी), स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• च्यवनेश्वरम्: Cyavaneśvara
• च्यवनेश्वरम्: Karma (Object/Goal)
• Type: Noun
• Root: च्यवन (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (च्यवनस्य ईश्वरः), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• उत्तमम्: excellent
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier of cyavaneśvaram)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: विशेषण, पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locus)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक (there)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात, अवधारण (indeed/just)

• संस्थितम्: situated
• संस्थितम्: Visheshana (Qualifier of liṅgam)
• Type: Adjective
• Root: सम्-स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘situated/established’

• लिङ्गम्: liṅga (Śiva emblem)
• लिङ्गम्: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सर्वपातकनाशनम्: destroyer of all sins
• सर्वपातकनाशनम्: Visheshana (Qualifier of liṅgam)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + पातक (प्रातिपदिक) + नाशन (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (सर्वेषां पातकानां नाशनम्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; लिङ्गस्य विशेषण

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Cyavaneśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Śiva (Īśvara) instructs Pārvatī, pointing toward a shrine where a dark stone liṅga stands under a simple canopy; pilgrims approach with water pots and bilva leaves; the atmosphere suggests cleansing and sanctity.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Mahādevī (Pārvatī)
• Cyavaneśvara
• Liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage to a consecrated liṅga-site, undertaken with faith, is celebrated as a dhārmic means of purification.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Cyavaneśvara in Prabhāsa-kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

To go (gacchet) to Cyavaneśvara and approach the liṅga established there for purification from sins.