Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

ईश्वर उवाच । तस्यैव संनिकृष्टे तु लिंगं ज्वालेश्वरं स्मृतम् । शरः पाशुपतो यत्र ज्वलन्वै त्रिपुरारिणा

Transliteration

īśvara uvāca | tasyaiva saṃnikṛṣṭe tu liṃgaṃ jvāleśvaraṃ smṛtam | śaraḥ pāśupato yatra jvalanvai tripurāriṇā

Translation

Īśvara phán: Gần chính nơi ấy có một liṅga được gọi là Jvāleśvara. Vì tại đó mũi tên Pāśupata rực cháy, do kẻ thù của Tripura phóng ra, đã bùng lên.

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara (Lord Śiva)
• ईश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Masculine, Nominative, Singular

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्षभूत/परिपूर्णभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन — Perfect, 3rd person, Singular

• तस्य: of that/its
• तस्य: Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन — Genitive, Singular

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय (अवधारणार्थक) — emphatic particle

• संनिकृष्टे: near (it)
• संनिकृष्टे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + नि + कृष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (भूतकर्मणि), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — Locative, Singular; ‘near/adjacent’ (used substantively: ‘in the vicinity’)

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय (विरोध/अन्वयार्थक) — particle ‘but/indeed’

• लिङ्गम्: liṅga (Śiva-emblem)
• लिङ्गम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Neuter, Nom./Acc., Singular

• ज्वालेश्वरम्: Jvāleśvara
• ज्वालेश्वरम्: Samjna (Name/संज्ञा)
• Type: Noun
• Root: ज्वाला + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन — Masculine, Acc./Nom., Singular; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘ज्वालायाः ईश्वरः’ (Lord of flames) as a name

• स्मृतम्: is known/remembered (as)
• स्मृतम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — past passive participle ‘is remembered/called’ agreeing with लिङ्गम्

• शरः: an arrow
• शरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Masculine, Nominative, Singular

• पाशुपतः: Pāśupata (of Śiva)
• पाशुपतः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पाशुपत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Masculine, Nominative, Singular; adjective qualifying शरः (‘Pāśupata’)

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (सम्बन्ध/स्थानवाचक) — relative adverb ‘where’

• ज्वलन्: blazing
• ज्वलन्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Verb
• Root: ज्वल् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ-प्रत्ययान्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — present active participle ‘blazing’ (qualifying शरः)

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: अव्यय (निश्चयार्थक/खलु-अर्थे) — emphatic particle

• त्रिपुरारिणा: by Tripurāri (Śiva)
• त्रिपुरारिणा: Karana / Agent-in-passive (Instrument/कर्ता-भाव)
• Type: Noun
• Root: त्रिपुर + अरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन — Masculine, Instrumental, Singular; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘त्रिपुरस्य अरिः’ (enemy of Tripura = Śiva)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Jvāleśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A radiant liṅga shrine near a sacred landscape; above, a fiery arrow of Pāśupata energy descends, evoking Tripurāri’s act; flames illuminate devotees and the surrounding grove/coastal terrain.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Jvāleśvara
• Liṅga
• Pāśupata arrow
• Tripurāri (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva’s cosmic deeds become localized in tīrthas; the liṅga marks and transmits the sanctity of that divine event.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Jvāleśvara liṅga near the Prācī Sarasvatī/Prabhāsa sacred zone.

What ritualistic prescription is mentioned?

Not yet; the verse introduces the site and its mythic origin.