Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 25

Devanagari script

प्रद्योतनस्तु गर्भेऽस्मिन्स्वयमेव व्यवस्थितः । तवैषा बुद्धिरभवद्दृष्ट्वेदं वरपंकजम्

Transliteration

pradyotanastu garbhe'sminsvayameva vyavasthitaḥ | tavaiṣā buddhirabhavaddṛṣṭvedaṃ varapaṃkajam

Translation

Pradyotana tự mình an trụ trong bào thai này. Khi ngài thấy đóa sen thù thắng ấy, nơi ngài liền khởi lên sự hiểu biết này.

Word by Word

• प्रद्योतनः: Pradyotana
• प्रद्योतनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रद्योतन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विशेष/विरोधार्थक-निपात (particle)

• गर्भे: in the womb/inside
• गर्भे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गर्भ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• स्वयम्: by himself
• स्वयम्: Kriya-vishesana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: स्वतन्त्रकर्तृबोधक-अव्यय (adverb: oneself)

• एव: indeed, only
• एव: Sambandha (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-निपात (emphatic particle)

• व्यवस्थितः: was stationed/established
• व्यवस्थितः: Karta (Predicate nominal)
• Type: Verb
• Root: वि + अव + √स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘situated/established’

• तव: your
• तव: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन

• एषा: this
• एषा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• बुद्धिः: thought, idea
• बुद्धिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बुद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• अभवत्: arose, happened
• अभवत्: Kriya (Verb)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/Past/लङ्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala-kriya (Prior action)
• Type: Verb
• Root: √दृश् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund)

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• वरपङ्कजम्: the excellent lotus
• वरपङ्कजम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक) + पङ्कज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्मधारयः (वरं पङ्कजम्)

Speaker

Vasiṣṭha (implied, continuing counsel to the king)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pārthiva / Rājā

Visual Art Cues

Scene: A luminous lotus appears as an omen; the king’s mind shifts as if guided by an unseen presence ‘established within’—a subtle depiction of destiny and divine indwelling.

Characters & Entities

• Pradyotana
• paṅkaja (lotus)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A divine sign (the lotus) awakens right discernment; inner insight is portrayed as grace-led recognition.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader passage belongs to Prabhāsa-kṣetra māhātmya, preparing the listener for the sanctity of Prabhāsa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual is stated here; it sets the narrative ground for subsequent worship and pilgrimage instructions.