Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 46

Devanagari script

रुक्मशय्यासमाच्छन्ने तत्रस्थं पूजयेत्क्रमात् । अनंतादिशिखंड्यंतैर्नामभिः क्रमशोऽर्चयेत्

Transliteration

rukmaśayyāsamācchanne tatrasthaṃ pūjayetkramāt | anaṃtādiśikhaṃḍyaṃtairnāmabhiḥ kramaśo'rcayet

Translation

Khi sàng vàng đã được trải bày và sắp đặt đúng nghi thức, hãy lần lượt phụng thờ Đấng Chúa được an vị tại đó. Rồi theo thứ tự, dâng lễ bằng cách xưng tụng các danh hiệu, bắt đầu từ “Ananta” và kết thúc ở “Śikhaṇḍin”.

Word by Word

• रुक्मशय्यासमाच्छन्ने: in/onto (that which is) covered with a golden bed
• रुक्मशय्यासमाच्छन्ने: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: रुक्म (प्रातिपदिक) + शय्या (प्रातिपदिक) + समाच्छन्न (कृदन्त, सम्-आ-छद् धातु)
• Form: सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्गे (Neuter) — ‘रुक्मशय्यया समाच्छन्ने (स्थाने/वस्तुनि)’ इति; समाच्छन्न = क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)

• तत्रस्थम्: the one situated there
• तत्रस्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तत्र (अव्यय) + स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter) — ‘तत्र स्थितम्’

• पूजयेत्: should worship
• पूजयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• क्रमात्: in order, sequentially
• क्रमात्: Kriya-vishesana (Adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: क्रम (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (Adverb) — ‘क्रमेण’

• अनन्तादिशिखण्ड्यन्तैः: with (names) from Ananta up to Śikhaṇḍin
• अनन्तादिशिखण्ड्यन्तैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: अनन्त (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक) + शिखण्डिन् (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन (Plural), पुल्लिङ्ग (Masculine) — ‘अनन्त-आदि-शिखण्डि-अन्तैः (नामभिः)’; ‘…से लेकर …तक’ अर्थे समास

• नामभिः: with names
• नामभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन (Plural), नपुंसकलिङ्ग (Neuter)

• क्रमशः: in sequence
• क्रमशः: Kriya-vishesana (Adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: क्रमशस् (अव्यय)
• Form: अव्यय (Adverb) — ‘क्रमेण’

• अर्चयेत्: should worship/offer homage
• अर्चयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्च् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Someśvara at Prabhāsa

Type: temple

Visual Art Cues

Scene: The golden couch is neatly spread; the deity sits enthroned. The worshipper offers flowers one by one while chanting a structured litany of names, visualized as a garland of syllables encircling the deity from ‘Ananta’ to ‘Śikhaṇḍin’.

Characters & Entities

• Śrī Someśvara
• Ananta
• Śikhaṇḍin

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Discipline and order in worship—especially nāma-arcana—cultivates steadiness, reverence, and completeness in devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra, presented as a setting where properly ordered worship yields great merit.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform pūjā in a fixed sequence and do nāma-arcana with a prescribed series of names (from Ananta onward).