Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

Devanagari script

गोशृंग उवाच । साधुसाधु महाप्राज्ञ सर्वसत्त्वोपकारकम् । यन्न कस्यचिदाख्यातं तदद्य कथयामि ते

Transliteration

gośṛṃga uvāca | sādhusādhu mahāprājña sarvasattvopakārakam | yanna kasyacidākhyātaṃ tadadya kathayāmi te

Translation

Gośṛṅga nói: “Lành thay, lành thay, hỡi bậc đại trí—điều này lợi ích cho mọi loài hữu tình. Điều chưa từng nói cho người nào tùy tiện, hôm nay ta sẽ nói cho ngươi.”

Word by Word

• गोशृंगः: Gośṛṅga (sage)
• गोशृंगः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गोशृंग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• साधु: well done!
• साधु: Sambodhana/Prashamsa (Exclamation/प्रशंसा)
• Type: Indeclinable
• Root: साधु (अव्यय/शब्द)
• Form: प्रशंसावाचक-अव्यय (interjection/particle of approval)

• साधु: well done!
• साधु: Sambodhana/Prashamsa (Exclamation/प्रशंसा)
• Type: Indeclinable
• Root: साधु (अव्यय)
• Form: प्रशंसावाचक-अव्यय (repetition for emphasis)

• महाप्राज्ञ: O very wise one
• महाप्राज्ञ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + प्राज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय—‘महान् प्राज्ञः’

• सर्वसत्त्वोपकारकम्: beneficial to all beings
• सर्वसत्त्वोपकारकम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + सत्त्व (प्रातिपदिक) + उपकारक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासार्थः—‘सर्वेषां सत्त्वानां उपकारकं’ (beneficial to all beings)

• यत्: which
• यत्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)

• न: not
• न: Nishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• कस्यचित्: of anyone
• कस्यचित्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: क (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; अनिश्चितार्थक (indefinite)

• आख्यातम्: told/declared
• आख्यातम्: Karman-viśeṣaṇa (Qualifier of object/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आ-ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय; past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘कथितम्/प्रोक्तम्’

• तत्: that
• तत्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• अद्य: today/now
• अद्य: Kāla-adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

• कथयामि: I tell
• कथयामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथय् (धातु; णिच् from कथ्)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन, परस्मैपद

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया/चतुर्थी-विभक्ति (Accusative/Dative), एकवचन; सन्दर्भे—चतुर्थी (to you)

Speaker

Gośṛṅga (sage)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A sage (Gośṛṅga) praises a wise interlocutor and prepares to reveal a guarded sacred teaching within the aura of Prabhāsa-kṣetra.

Characters & Entities

• Gośṛṅga
• Somavāra-vrata (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred practices are taught with discernment; when sought sincerely, beneficial dharma is revealed for the welfare of all.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The instruction belongs to Prabhāsa-kṣetra māhātmya, where Someshvara worship is the devotional center.

What ritualistic prescription is mentioned?

This verse introduces the forthcoming detailed teaching of the Somavāra-vrata; the procedural rules follow after this point.