Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

विचित्रेण महादेवि लेखकेन यमस्य च । तपः कृत्वा महारौद्रं लिंगं तत्र प्रतिष्ठितम्

Transliteration

vicitreṇa mahādevi lekhakena yamasya ca | tapaḥ kṛtvā mahāraudraṃ liṃgaṃ tatra pratiṣṭhitam

Translation

Hỡi Đại Nữ Thần, do Vicitra—thư lại của Yama—sau khi tu khổ hạnh, đã an vị tại đó một liṅga Mahāraudra vô cùng uy mãnh.

Word by Word

• विचित्रेण: by Vicittra
• विचित्रेण: Karana (Agent-instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विचित्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन

• महादेवि: O great goddess
• महादेवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महादेवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• लेखकेन: by the scribe
• लेखकेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: लेखक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• यमस्य: of Yama
• यमस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक निपात

• तपः: austerity
• तपः: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive/gerund), धातु: कृ

• महारौद्रम्: very fierce
• महारौद्रम्: Karman (Qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक) + रौद्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः; विशेषणम् (लिङ्गम्)

• लिङ्गम्: liṅga (emblem)
• लिङ्गम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; स्थानवाचक क्रियाविशेषण

• प्रतिष्ठितम्: was established
• प्रतिष्ठितम्: Karta (Predicate adjective to subject/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रति + स्था (धातु) → प्रतिष्ठित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (लिङ्गम्)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vicitreśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Vicitra, depicted as a divine scribe with manuscript and stylus, performs severe austerities near the river; a fierce, radiant liṅga (mahāraudra) is installed with flames/tejas aura and attendant gaṇas.

Characters & Entities

• Vicitra
• Yama
• Lekhaka (scribe)
• Mahāraudra Liṅga
• Vicitreśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Austerity and righteous effort can consecrate sacred space; even cosmic officials like Yama’s scribe participate in Śiva’s sanctifying order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vicitreśvara (the mahāraudra liṅga) at Prabhāsa Kṣetra near Hiraṇyā-tīra.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription; the verse explains the shrine’s establishment through tapas and pratiṣṭhā.