Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 31

Devanagari script

पांडुरारक्तपादाश्च विहगाः कालप्रेरिताः । वृष्ण्यन्धकगृहेष्वेवं कपोता व्यचरंस्तदा

Transliteration

pāṃḍurāraktapādāśca vihagāḥ kālapreritāḥ | vṛṣṇyandhakagṛheṣvevaṃ kapotā vyacaraṃstadā

Translation

Chính Thời gian thúc đẩy những loài chim có chân nhợt pha đỏ. Vì thế, trong nhà của Vṛṣṇi và Andhaka, bầy bồ câu đi lang thang khắp nơi lúc ấy—một điềm gở nữa.

Word by Word

• पाण्डुरारक्तपादाः: having pale-reddish feet
• पाण्डुरारक्तपादाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पाण्डुर + रक्त + पाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; समास: पाण्डुरौ च रक्तौ च पादौ यस्य (बहुव्रीहि), विशेषणम् (विहगाः)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपात (conjunction)

• विहगाः: birds
• विहगाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विहग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• कालप्रेरिताः: impelled by Time (fate)
• कालप्रेरिताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: काल + प्रेरित (प्रातिपदिक; कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; समास: कालेन प्रेरिताः (तृतीया-तत्पुरुष); प्रेरित = क्त-प्रत्यय from प्रेर्/प्रेरय् (धातु)

• वृष्ण्यन्धकगृहेषु: in the houses of the Vṛṣṇis and Andhakas
• वृष्ण्यन्धकगृहेषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वृष्णि + अन्धक + गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; समास: वृष्ण्यन्धकानां गृहेषु (षष्ठी-तत्पुरुष)

• एवम्: thus, in this manner
• एवम्: Sambandha (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय, प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)

• कपोताः: pigeons
• कपोताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कपोत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• व्यचरन्: they moved about, wandered
• व्यचरन्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + चर् (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्; धातु: चर्, उपसर्ग: वि

• तदा: then
• तदा: Kriya-visheshana (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

Speaker

Unspecified (narrative voice within Prabhāsakṣetramāhātmya; likely Sūta)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Pigeons with unusually pale-reddish feet wander restlessly through Vṛṣṇi-Andhaka houses, as if driven by Time; residents watch, sensing an omen in the mundane.

Characters & Entities

• Vṛṣṇi
• Andhaka
• Kāla

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When Kāla turns, even ordinary creatures become signs; one should not ignore dharmic warnings and should seek refuge in sacred practice.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, presented as the stage where destiny unfolds and where remembrance of dharma is heightened.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; it is an omen-verse (nimitta-varṇana).