Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 17

Devanagari script

येन वृण्ष्यन्धककुले पुरुषा भस्मसात्कृताः । वृष्ण्यन्धकविनाशाय किंकरप्रतिमं महत्

Transliteration

yena vṛṇṣyandhakakule puruṣā bhasmasātkṛtāḥ | vṛṣṇyandhakavināśāya kiṃkarapratimaṃ mahat

Translation

Bởi chiếc chày ấy, những người thuộc dòng Vṛṣṇi–Andhaka bị thiêu rụi thành tro—một khí cụ vĩ đại, như kẻ tôi tớ của định mệnh, để diệt vong Vṛṣṇi và Andhaka.

Word by Word

• येन: by which
• येन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; ‘by which/whereby’

• वृष्ण्यन्धककुले: in the Vṛṣṇi-Andhaka clan
• वृष्ण्यन्धककुले: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वृष्णि (प्रातिपदिक) + अन्धक (प्रातिपदिक) + कुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वृष्ण्यन्धकयोः कुलम्)

• पुरुषाः: men; persons
• पुरुषाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुरुष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• भस्मसात्कृताः: reduced to ashes
• भस्मसात्कृताः: Kriya (Predicate/Result)
• Type: Verb
• Root: भस्म (प्रातिपदिक) + सात् (अव्यय/उपपद) + कृ (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; अव्ययीभाव-पूर्वपद ‘भस्मसात्’ + कृत

• वृष्ण्यन्धकविनाशाय: for the destruction of the Vṛṣṇis and Andhakas
• वृष्ण्यन्धकविनाशाय: Sampradana (Purpose/for)
• Type: Noun
• Root: वृष्णि (प्रातिपदिक) + अन्धक (प्रातिपदिक) + विनाश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान/प्रयोजन), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वृष्ण्यन्धकानां विनाशः)

• किंकरप्रतिमम्: like a servant (i.e., an instrument)
• किंकरप्रतिमम्: Visheshana (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: किंकर (प्रातिपदिक) + प्रतिम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; उपमान-तत्पुरुषः (किंकरस्य प्रतिमम् = like a servant)

• महत्: great; mighty
• महत्: Visheshana (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘great’ (agrees with implied neuter, e.g., ‘musalam’)

Speaker

Narrator (within Prabhāsa-kṣetra Māhātmya frame)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: प्रभासक्षेत्र

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: देवी

Visual Art Cues

Scene: महान मुसल को ‘काल का सेवक’ रूपक के साथ दिखाया जाए; पृष्ठभूमि में वृष्णि-अन्धक योद्धा धूल/राख में परिणत—अत्यन्त संयत, प्रतीकात्मक चित्रण।

Characters & Entities

• Vṛṣṇis
• Andhakas
• Muśala (implied)
• Kṛtānta (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Collective adharma can culminate in collective ruin; dharma warns that arrogance consumes even the mighty.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, tied to the climactic dissolution of the Vṛṣṇi-Andhaka power.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it describes the destructive result of the cursed object.