Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 18

Devanagari script

पश्यतां सर्वदेवानामंतर्द्धानमगात्प्रभुः । दुर्वासास्तु तदा हृष्टो यावत्पश्यति स्वाश्रमम्

Transliteration

paśyatāṃ sarvadevānāmaṃtarddhānamagātprabhuḥ | durvāsāstu tadā hṛṣṭo yāvatpaśyati svāśramam

Translation

Trước mắt toàn thể chư thiên, Đấng Chủ Tể bỗng ẩn mất khỏi tầm nhìn. Khi ấy Durvāsas hoan hỷ, tiếp tục đi cho đến khi trông thấy đạo thất của chính mình.

Word by Word

• पश्यताम्: of those watching / while (they) watched
• पश्यताम्: Adhikarana (Circumstance)
• Type: Verb
• Root: पश् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present participle); षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; ‘while (they) were seeing’

• सर्वदेवानाम्: of all the gods
• सर्वदेवानाम्: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारय (सर्वे देवाः)

• अन्तर्धानम्: disappearance
• अन्तर्धानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्तर्धान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• अगात्: went / entered
• अगात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लुङ्-लकार (Aorist), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• प्रभुः: the Lord
• प्रभुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• दुर्वासाः: Durvāsas
• दुर्वासाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दुर्वासस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तु: but
• तु: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोध/विशेषार्थक निपात (adversative/emphatic particle)

• तदा: then
• तदा: Kriya-viseshana (Time)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (time adverb)

• हृष्टः: delighted
• हृष्टः: Karta-samānādhikaraṇa (Subject complement)
• Type: Adjective
• Root: हृष्ट (प्रातिपदिक; कृदन्ताधारित)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• यावत्: until / as long as
• यावत्: Sambandha (Subordinator)
• Type: Indeclinable
• Root: यावत् (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधिपर्यन्तबोधक (until/as long as)

• पश्यति: sees
• पश्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पश् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• स्वाश्रमम्: his own hermitage
• स्वाश्रमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + आश्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (स्वस्य आश्रमः)

Speaker

Narrator (Sūta continuing the account)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (sub-site near Durvāsas’s āśrama)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Before a gathered host of devas, the Lord fades into invisibility; Durvāsas stands joyful, turning toward the path to his hermitage, the air still shimmering with divine afterglow.

Characters & Entities

• Prabhu (Īśvara/Śiva)
• Durvāsas
• Devas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine presence may become subtle (antardhāna), yet the sacred landscape remains charged through the ṛṣi’s joy and continued sanctity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Durvāsas’s āśrama locality within Prabhāsakṣetra, as part of the māhātmya narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None stated; this verse narrates a theophanic event and the ṛṣi’s return toward his āśrama.