Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 29

Devanagari script

पूर्णे वर्षसहस्रे तु चतुर्थे वरवर्णिनि । तुतोष भगवान्रुद्रो वाक्यं चेदमुवाच ह

Transliteration

pūrṇe varṣasahasre tu caturthe varavarṇini | tutoṣa bhagavānrudro vākyaṃ cedamuvāca ha

Translation

Khi trọn vẹn ngàn năm thứ tư, hỡi người đẹp, Đức Rudra chí tôn hoan hỷ và phán những lời này.

Word by Word

• पूर्णे: when completed, upon completion
• पूर्णे: Adhikarana (Temporal location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: पूर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; विशेषण (of वर्षसहस्रे)

• वर्षसहस्रे: in the thousand years (period)
• वर्षसहस्रे: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वर्ष-सहस्र (प्रातिपदिक); घटकाः: वर्ष + सहस्र
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (time)

• तु: then/indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात

• चतुर्थे: in the fourth (year/part)
• चतुर्थे: Adhikarana (Temporal specification/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: चतुर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; क्रमविशेषण (ordinal)

• वरवर्णिनि: of excellent complexion/appearance
• वरवर्णिनि: Adhikarana (Qualifier of time/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: वर-वर्णिन् (प्रातिपदिक); घटकाः: वर + वर्णिन्
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; विशेषण (of चतुर्थे)

• तुतोष: was pleased, became satisfied
• तुतोष: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √तुष् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• भगवान्: the Blessed Lord
• भगवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तृपद (apposition)

• रुद्रः: Rudra
• रुद्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्ता

• वाक्यम्: a statement, words
• वाक्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object qualifier/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; सर्वनाम; विशेषण (of वाक्यम्)

• उवाच: said, spoke
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• ह: indeed (emphasis)
• ह: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ह (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic/metrical particle)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator within Prabhāsakṣetramāhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Varavarṇinī (female interlocutor addressed)

Visual Art Cues

Scene: A threshold moment: the completion of a vast austerity cycle; Rudra’s satisfaction indicated by auspicious signs—light, gentle wind, celestial sound—before he speaks.

Characters & Entities

• Rudra (Śiva)
• Devī (listener addressed)
• Soma (implicit)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Persistent dharmic effort culminates in divine response; Śiva’s satisfaction signifies the fruition of tapas.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, presented as a stage where austerity ripens into Rudra’s grace and revelation.

What ritualistic prescription is mentioned?

No new prescription; it marks the completion of extended tapas leading to Śiva’s approval.