Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 55

Devanagari script

सत्यानृतं च वाणिज्यं तेन चैवोपजीव्यते । सेवा श्ववृत्तिराख्याता तस्मात्तां परिवर्जयेत

Transliteration

satyānṛtaṃ ca vāṇijyaṃ tena caivopajīvyate | sevā śvavṛttirākhyātā tasmāttāṃ parivarjayeta

Translation

Thương mại được gọi là satyānṛta (sự pha trộn giữa sự thật và dối trá), và người ta có thể sống nhờ nó. Nhưng sự phục vụ bị gọi là śvavṛtti (kiếp sống của loài chó); do đó người ta nên tránh xa nó.

Word by Word

• सत्यानृतम्: truth and falsehood (mixed)
• सत्यानृतम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक) + अनृत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्वन्द्वसमासः—‘सत्यं च अनृतं च’ (truth and untruth)

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• वाणिज्यम्: trade; commerce
• वाणिज्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वाणिज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; व्यापारः (trade)

• तेन: by that; through that
• तेन: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; सर्वनाम

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक-निपात

• एव: indeed; only
• एव: Emphasis (अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक-निपात (emphatic particle)

• उपजीव्यते: is subsisted upon; is lived by
• उपजीव्यते: Kriyā (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उप-√जीव् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोगः—‘is lived upon/one subsists’

• सेवा: service
• सेवा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सेवा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; परिचर्या (service)

• श्ववृत्तिः: a dog-like livelihood
• श्ववृत्तिः: Predicate nominative (विधेय)
• Type: Noun
• Root: श्वन् (प्रातिपदिक) + वृत्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘श्वस्य वृत्तिः’ (a dog’s livelihood; contemptible living)

• आख्याता: is called; is termed
• आख्याता: Predicate adjective (विधेयविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आ-√ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकर्मणि—‘called/declared’

• तस्मात्: therefore; from that reason
• तस्मात्: Hetu/Source marker (अपादानार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाववत्; पञ्चमी-अर्थे अव्यय (ablatival adverb)

• ताम्: that (service)
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम

• परिवर्जयेत: should avoid; should shun
• परिवर्जयेत: Kriyā (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: परि-√वृज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; विधि—‘should avoid’

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A bustling coastal market near a temple town: merchants weighing goods; a dharma-teacher points to honest scales while a figure in servile posture is contrasted with an upright trader; the word ‘śvavṛtti’ is symbolized by a dog near a chained servant.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma values independence and purity of conduct; servile dependence is condemned as degrading.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra is the contextual sacred landscape where such dharma-instructions are emphasized.

What ritualistic prescription is mentioned?

A social-dharma prescription: avoid sevā/śvavṛtti; trade may be used for livelihood when appropriate.