Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 9

Devanagari script

ततस्तीव्ररतिं चक्रे कृत्वा तीव्रनिवर्तनम् । एवं वृद्धत्वमापन्नो जपध्यानपरायणः

Transliteration

tatastīvraratiṃ cakre kṛtvā tīvranivartanam | evaṃ vṛddhatvamāpanno japadhyānaparāyaṇaḥ

Translation

Sau đó, ông càng tăng thêm chí nguyện, thực hành sự tiết chế nghiêm khắc hơn nữa. Vì thế, khi tuổi già đến, ông vẫn một lòng nương tựa nơi trì tụng (japa) và thiền định.

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Kriya-visheshana (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनन्तरकालवाचक (thereafter)

• तीव्ररतिम्: intense delight/attachment
• तीव्ररतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीव्ररति (प्रातिपदिक: तीव्र + रति)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—कर्मधारय (तीव्रा रतिः)

• चक्रे: did, made
• चक्रे: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: कृ (धातु) + क्त्वा
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive)

• तीव्रनिवर्तनम्: a severe restraint/withdrawal
• तीव्रनिवर्तनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीव्रनिवर्तन (प्रातिपदिक: तीव्र + निवर्तन)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—कर्मधारय (तीव्रं निवर्तनम्)

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (thus)

• वृद्धत्वम्: old age
• वृद्धत्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वृद्धत्व (प्रातिपदिक: वृद्ध + त्व)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• आपन्नः: having reached, having fallen into
• आपन्नः: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आ-पद् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम्

• जपध्यानपरायणः: devoted to japa and meditation
• जपध्यानपरायणः: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जप + ध्यान + परायण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (जपे ध्याने च परायणः/परः)

Speaker

Narrative voice (continuing Īśvara’s account)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: An aged ascetic in Prabhāsa sits in steady posture, rosary in hand, eyes half-closed; the landscape suggests a coastal sacred plain with distant temple silhouettes and wind-bent trees, conveying intensified restraint and inwardness.

Characters & Entities

• Maṃkir

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Perseverance in japa-dhyāna and disciplined restraint, sustained through life’s later stages, is praised as true spiritual steadfastness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, as the ground where sustained japa and meditation are portrayed as especially meritorious.

What ritualistic prescription is mentioned?

Japa (mantra repetition), dhyāna (meditation), and intensified restraint/withdrawal as a form of tapas.