Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 45

Devanagari script

कोटिकोट्ययुतान्यत्र ब्रह्माण्डानि मम प्रिये । जलबुद्बुदवद्देवि संजातानि तु लीलया

Transliteration

koṭikoṭyayutānyatra brahmāṇḍāni mama priye | jalabudbudavaddevi saṃjātāni tu līlayā

Translation

Ô Nữ Thần yêu dấu của ta, tại đây vô số vô lượng vũ trụ, hết ức này đến ức khác, sinh khởi—hỡi Devī—như bọt nước trên mặt hồ, được hóa hiện nhẹ nhàng chỉ bởi cuộc thần du (līlā).

Word by Word

• कोटि-कोटि-अयुतानि: crores upon crores and ten-thousands (innumerable)
• कोटि-कोटि-अयुतानि: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कोटि (प्रातिपदिक) + कोटि (प्रातिपदिक) + अयुत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन; संख्यावाचक-समाहार (qualifying ‘ब्रह्माण्डानि’)

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Locative sense)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (adverb: here)

• ब्रह्माण्डानि: cosmic eggs, universes
• ब्रह्माण्डानि: Kartr (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्माण्ड (प्रातिपदिक; ब्रह्मन् + अण्ड)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; कर्तृपद

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध

• प्रिये: O dear one
• प्रिये: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन

• जलबुद्बुदवत्: like water-bubbles
• जलबुद्बुदवत्: Kriya-visheshana (Simile/उपमा)
• Type: Adjective
• Root: जलबुद्बुदवत् (प्रातिपदिक; जल + बुद्बुद + वत्)
• Form: अव्ययवत्-प्रयोग (indeclinable-like in -वत्), उपमानवाचक; विशेषण (ब्रह्माण्डानि)

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन

• संजातानि: have arisen/been produced
• संजातानि: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + जन् (धातु) → संजात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृत् (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; ‘ब्रह्माण्डानि’ इति कर्तृसमानाधिकरण (predicate participle)

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/अन्वयबोधक अव्यय (but/indeed)

• लीलया: by (mere) play
• लीलया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: लीला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण (instrumental: by/through)

Speaker

Śiva (Maheśvara) speaking to Devī (Pārvatī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī

Visual Art Cues

Scene: A dark-blue cosmic ocean with innumerable shimmering bubble-universes rising; Devī listens as Śiva indicates the effortless emergence of worlds, his gesture calm and playful.

Characters & Entities

• Śiva
• Devī
• Brahmāṇḍa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Creation is not a strain for the Divine; innumerable worlds arise effortlessly as Śiva’s līlā, inspiring humility and devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra (Prabhāsakṣetra), presented as a setting for proclaiming Maheśvara’s cosmic greatness.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse; it is a cosmological praise statement supporting the Māhātmya’s devotional tone.