Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 17

Devanagari script

एवं क्रमेण देवेशि समुत्पन्नमिदं जगत् । शशिसूर्यविभागेन चित्ररूपमनंतकम्

Transliteration

evaṃ krameṇa deveśi samutpannamidaṃ jagat | śaśisūryavibhāgena citrarūpamanaṃtakam

Translation

Như vậy, theo từng bước, hỡi Devī của Đấng Tối Thượng, thế gian này đã sinh khởi—vô tận và muôn hình vạn trạng—nhờ sự phân định của Trăng và Mặt Trời.

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb of manner)

• क्रमेण: in order/gradually
• क्रमेण: Karana (Instrument/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: क्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन

• देवेशि: O goddess (lady of the gods)
• देवेशि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवेशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• समुत्पन्नम्: arisen/produced
• समुत्पन्नम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + उत् + पन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक; √पद्/√पद्→पन्न)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; भूतकृदन्त (past participle)

• इदम्: this
• इदम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• जगत्: world/universe
• जगत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• शशिसूर्यविभागेन: by the division of moon and sun
• शशिसूर्यविभागेन: Karana (Instrument/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: शशि + सूर्य + विभाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन

• चित्ररूपम्: of varied forms
• चित्ररूपम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चित्र + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; विशेषण

• अनन्तकम्: endless
• अनन्तकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनन्तक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; विशेषण

Speaker

Śiva

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (addressed as deveśi/devī)

Visual Art Cues

Scene: A cosmic tableau: the world arising step-by-step, with Sun and Moon as twin regulators casting differentiated light over countless forms; Prabhāsa’s seashore hinted at the horizon.

Characters & Entities

• Devī
• Moon (Śaśin/Candra)
• Sun (Sūrya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Creation unfolds in ordered stages; recognizing cosmic order supports disciplined dharma and reverence for the divine.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra; the Māhātmya frames cosmic teaching as part of the sanctity of the sacred region.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual is stated; the verse explains a cosmological principle.