Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 109

Devanagari script

पृष्ठतः पाणिपादाश्च पृष्ठगा वातरंहसा । विषादनाः पिशाचास्ते संग्रामे पिशिताशनाः

Transliteration

pṛṣṭhataḥ pāṇipādāśca pṛṣṭhagā vātaraṃhasā | viṣādanāḥ piśācāste saṃgrāme piśitāśanāḥ

Translation

Tay chân họ quay ngược về phía sau; họ di chuyển nhanh như gió. Những piśāca ấy gieo nỗi tuyệt vọng, và trong chiến trận thì ăn thịt—

Word by Word

• पृष्ठतः: from behind/at the back
• पृष्ठतः: Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पृष्ठतः (अव्यय; पृष्ठ-शब्दात् तसिल्)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place: 'from/at the back')

• पाणिपादाः: hands and feet
• पाणिपादाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पाणि + पाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (hands and feet)

• च: and
• च: Sambandha/Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• पृष्ठगाः: moving on the back / back-going
• पृष्ठगाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पृष्ठ + ग (प्रातिपदिक; ग = √गम् (धातु) से निष्पन्न)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; पृष्ठे गच्छन्ति/स्थिताः इति, विशेषण

• वातरंहसा: with wind-like speed
• वातरंहसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: वात + रंहस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; वातस्य रंहः (speed of wind)

• विषादनाः: causing despair
• विषादनाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: विषाद + न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विषादं जनयन्ति इति (causing despair), विशेषण

• पिशाचाः: piśācas
• पिशाचाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पिशाच (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• ते: those/they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम

• संग्रामे: in battle
• संग्रामे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संग्राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• पिशिताशनाः: flesh-eating
• पिशिताशनाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पिशित + अशन्/आशन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; पिशितं अश्नन्ति इति, विशेषण

Speaker

Unspecified narrator within Prabhāsakṣetra-māhātmya (contextual narrator)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Purāṇic interlocutor/audience (unspecified)

Visual Art Cues

Scene: A wind-swept battlefield edge at dusk: piśācas with backward hands and feet sprint unnaturally, kicking up dust; their faces exude despair; in the background, a faint temple silhouette anchors the scene’s moral axis.

Characters & Entities

• Piśāca

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It portrays adharma as terrifying and destabilizing, reinforcing the need to seek refuge in dharma and sacred space.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra, whose māhātmya frames even fearful beings within a sacred, instructive narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse describes the nature of the beings prior to the narrator’s compassionate instruction.