Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 123

Devanagari script

एवमेव पितॄणां च आगम्य स्वे च मन्दिरे । पिण्डप्रदानपूर्वं तु श्राद्धं कृत्वा विधानतः । पितरस्तस्य तुष्टा वै भवन्ति ब्रह्मणो दिनम्

Transliteration

evameva pitṝṇāṃ ca āgamya sve ca mandire | piṇḍapradānapūrvaṃ tu śrāddhaṃ kṛtvā vidhānataḥ | pitarastasya tuṣṭā vai bhavanti brahmaṇo dinam

Translation

Cũng như vậy, khi trở về tư gia của mình, người ấy nên cử hành lễ śrāddha cho tổ tiên đúng theo nghi pháp, khởi đầu bằng việc dâng các piṇḍa. Các bậc tiền nhân của người ấy được thỏa mãn trọn một “ngày của Phạm Thiên (Brahmā)”.

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriyāviśeṣaṇa (Manner)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय (प्रकारवाचक-क्रियाविशेषण) = indeclinable (manner adverb)

• एव: indeed/only
• एव: Avadhāraṇa (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय (अवधारण-निपात) = indeclinable (emphatic particle)

• पितॄणाम्: of the ancestors (pitṛs)
• पितॄणाम्: Sambandha (Genitival relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी (सम्बन्ध), बहुवचनम् = Genitive plural

• च: and
• च: Samuccaya
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चयबोधक-निपात)

• आगम्य: having come
• आगम्य: Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + गम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund) = having come/after coming; उपसर्गः आ-

• स्वे: in one’s own
• स्वे: Adhikaraṇa (Location)
• Type: Adjective
• Root: स्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (अधिकरण), एकवचनम् = Locative singular; विशेषणम् (to ‘mandire’)

• च: and
• च: Samuccaya
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चयबोधक-निपात)

• मन्दिरे: in the house/temple (home)
• मन्दिरे: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मन्दिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (अधिकरण), एकवचनम् = Locative singular

• पिण्डप्रदानपूर्वम्: preceded by offering of piṇḍas
• पिण्डप्रदानपूर्वम्: Viśeṣaṇa (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: पिण्ड (प्रातिपदिक) + प्रदान (प्रातिपदिक) + पूर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (कर्म), एकवचनम् = Accusative singular; विशेषणम् (to ‘śrāddham’); समासः: पिण्डप्रदानस्य पूर्वम् (genitive tatpuruṣa)

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha-bodhaka (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय (विरोध/अन्वय-निपात) = indeclinable (particle)

• श्राद्धम्: śrāddha rite
• श्राद्धम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्राद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (कर्म), एकवचनम् = Accusative singular

• कृत्वा: having performed
• कृत्वा: Pūrvakāla-kriyā (Prior action)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund) = having done/performed

• विधानतः: according to the prescribed procedure
• विधानतः: Kriyāviśeṣaṇa (Manner)
• Type: Indeclinable
• Root: विधान (प्रातिपदिक) + तस् (तद्धित)
• Form: अव्यय (तसिल्-प्रत्ययान्त) = indeclinable adverb ‘according to rule’

• पितरः: the ancestors
• पितरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (कर्ता), बहुवचनम् = Nominative plural

• तस्य: of him/of that person
• तस्य: Sambandha (Possessor)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक; षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचनम् = Genitive singular

• तुष्टाः: satisfied/pleased
• तुष्टाः: Kartṛ-samānādhikaraṇa (Subject complement)
• Type: Adjective
• Root: तुष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; तुष् धातोः क्त)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचनम् = Nominative plural; क्त-प्रत्ययान्त (past participle) used adjectivally

• वै: indeed
• वै: Avadhāraṇa (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: अव्यय (निश्चयार्थक-निपात) = indeclinable (emphatic)

• भवन्ति: become/are
• भवन्ति: Kriyā (Predicate)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लट् (present indicative), परस्मैपद; प्रथमपुरुषः, बहुवचनम् = 3rd person plural

• ब्रह्मणः: of Brahmā
• ब्रह्मणः: Sambandha (Genitive qualifier)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचनम् = Genitive singular

• दिनम्: for a day (a ‘day of Brahmā’)
• दिनम्: Kāla-adhikaraṇa (Time-extent/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (कर्म), एकवचनम् = Accusative singular (duration/extent)

Speaker

Skanda (deduced from Prabhāsa-kṣetra māhātmya narrative style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (as the motivating tīrtha context)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Returning home after pilgrimage, the householder performs śrāddha: piṇḍas arranged on darbha, water for tarpaṇa, brāhmaṇas seated; the unseen ancestors are implied as satisfied, luminous presences.

Characters & Entities

• Pitṛ
• Śrāddha
• Piṇḍa
• Brahmā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Householder dharma includes gratitude to ancestors; properly performed śrāddha yields profound and enduring pitṛ-satisfaction.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The śrāddha instruction is situated within the Prabhāsa-kṣetra māhātmya, which amplifies the merit of such rites.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform śrāddha at home according to injunctions, beginning with piṇḍa offerings to the ancestors.