Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

शीतलं कुरुते देहं बालानां रोगवर्जितम् । पूजिता भक्तिभावेन तेन सा शीतला स्मृता

Transliteration

śītalaṃ kurute dehaṃ bālānāṃ rogavarjitam | pūjitā bhaktibhāvena tena sā śītalā smṛtā

Translation

Khi được thờ phụng với lòng sùng kính, Ngài làm cho thân thể trẻ thơ được mát lành, không bệnh tật; vì thế Ngài được tưởng niệm là Śītalā—Nữ Thần Mát Dịu.

Word by Word

• शीतलम्: cool
• शीतलम्: Karma (Object complement/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शीतल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular (cool)

• कुरुते: makes
• कुरुते: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; 'makes/does'

• देहम्: the body
• देहम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; Accusative singular

• बालानाम्: of children
• बालानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: बाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन; Genitive plural (of children)

• रोग-वर्जितम्: free from disease
• रोग-वर्जितम्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रोग + वर्जित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √वर्ज्)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular qualifying देहम् (free from disease)

• पूजिता: (she) being worshipped
• पूजिता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पूज् (धातु) → पूजित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular (having been worshipped)

• भक्ति-भावेन: with devotional attitude
• भक्ति-भावेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति + भाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; Instrumental singular (with devotional feeling)

• तेन: therefore
• तेन: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; Instrumental singular (therefore/by that)

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular (she)

• शीतला: Śītalā
• शीतला: Pratijna/Naam (Predicate nominal)
• Type: Noun
• Root: शीतला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular (Śītalā)

• स्मृता: is called/remembered
• स्मृता: Kriya (Predicative/क्रिया-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: स्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular (is remembered/called)

Speaker

Not explicit in verse (context: Māhātmya narration within Prabhāsakṣetra Māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śītalā Devī at Prabhāsa

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Devotees, especially mothers with children, worship Śītalā with cooling offerings; the Goddess radiates a calm, moonlike coolness, signifying relief from fever and eruptive ailments.

Characters & Entities

• Śītalā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional worship (bhakti) is praised as a direct means to receive the goddess’s protective, cooling grace.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra (in the Prabhāsa Khaṇḍa) where the goddess’s Māhātmya is taught.

What ritualistic prescription is mentioned?

Worship of Śītalā Devī with a devotional disposition, emphasizing her role as remover of children’s ailments.