Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

Devanagari script

इन्द्रस्य जयमिच्छन्त्या शंभुराराधितस्तया । ततस्तुष्टो महादेवस्तामुवाच शुभेक्षणाम्

Transliteration

indrasya jayamicchantyā śaṃbhurārādhitastayā | tatastuṣṭo mahādevastāmuvāca śubhekṣaṇām

Translation

Mong Indra được chiến thắng, nàng đã chí thành thờ phụng Śambhu (Śiva). Được làm hài lòng, Mahādeva liền phán bảo người thiếu phụ có đôi mắt đẹp ấy.

Word by Word

• इन्द्रस्य: of Indra
• इन्द्रस्य: Sambandha (Genitive)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन — Masculine, Genitive (6th), Singular

• जयम्: victory
• जयम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: जय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Masculine, Accusative, Singular

• इच्छन्त्या: by (her) desiring
• इच्छन्त्या: Karana/Hetu (Agent/Means)
• Type: Adjective
• Root: इष्/इच्छ् (धातु) → इच्छन्ती (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकर्तरि कृदन्त (शतृ), स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन — Present active participle, Feminine, Instrumental, Singular

• शंभुः: Śambhu (Śiva)
• शंभुः: Karta (Subject in passive construction)
• Type: Noun
• Root: शंभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Masculine, Nominative, Singular

• आराधितः: was worshipped
• आराधितः: Kriya (Passive predicate)
• Type: Adjective
• Root: आ + राध् (धातु) → आराधित (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Past passive participle, Masculine, Nominative, Singular

• तया: by her
• तया: Karana/Hetu (Agent in passive)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन — Pronoun, Feminine, Instrumental, Singular

• ततः: thereupon
• ततः: Sambandha (Sequence)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (तस्मात्-अर्थे) — indeclinable ‘thereupon/then’

• तुष्टः: pleased
• तुष्टः: Karta (Predicate)
• Type: Adjective
• Root: तुष् (धातु) → तुष्ट (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Past participle, Masculine, Nominative, Singular

• महादेवः: Mahādeva
• महादेवः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: महा + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Masculine, Nominative, Singular; समासः कर्मधारय (महान् देवः)

• ताम्: her
• ताम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Pronoun, Feminine, Accusative, Singular

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/परफेक्ट), प्रथमपुरुष, एकवचन — Perfect, 3rd person, Singular

• शुभेक्षणाम्: the fair-eyed (woman)
• शुभेक्षणाम्: Visheshana (Qualifier of ‘ताम्’)
• Type: Adjective
• Root: शुभ + ईक्षण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Feminine, Accusative, Singular; समासः कर्मधारय (शुभम् ईक्षणं यस्याः सा)

Speaker

Īśvara (Śiva) (narration continues; verse reports Indrāṇī’s worship)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A fair-eyed devout lady performs Śiva-ārādhana in Prabhāsa; Mahādeva, pleased, turns toward her to speak a boon, with a sacred coastal-kṣetra ambience.

Characters & Entities

• Indra
• Indrāṇī (Paulomī)
• Śambhu (Śiva)
• Mahādeva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Bhakti transforms fear into divine support; sincere worship draws Mahādeva’s gracious response.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra as the devotional setting connected to Paulomīśvara.

What ritualistic prescription is mentioned?

Ārādhana (devotional worship) of Śambhu for victory and protection.