Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 6

Devanagari script

दृढं जितेन्द्रियो भूत्वा निर्भयो ध्यानसंयु तः । तस्यैव जायते सिद्धिर्या काचिद्भूतले स्थिता

Transliteration

dṛḍhaṃ jitendriyo bhūtvā nirbhayo dhyānasaṃyu taḥ | tasyaiva jāyate siddhiryā kācidbhūtale sthitā

Translation

Trở nên kiên định, tự chế ngự các căn, không sợ hãi và đầy đủ thiền định—người ấy quả thật đạt được bất cứ siddhi nào có thể đạt trên cõi đất này.

Word by Word

• दृढम्: firmly
• दृढम्: Visheshana (Adverbial qualifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: दृढ (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण; firmly)

• जितेन्द्रियः: one who has conquered the senses
• जितेन्द्रियः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जितेन्द्रिय (प्रातिपदिक) = जित + इन्द्रिय
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि-समास (जितानि इन्द्रियाणि यस्य सः)

• भूत्वा: having become
• भूत्वा: Purvakala-kriya (Absolutive/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु) → भूत्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वक्रिया (having become)

• निर्भयः: fearless
• निर्भयः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निर्भय (प्रातिपदिक) = निः + भय
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (यः)

• ध्यानसंयुतः: endowed with meditation
• ध्यानसंयुतः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ध्यानसंयुत (प्रातिपदिक) = ध्यान + संयुत
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्; तत्पुरुष-समास (ध्यानेन संयुतः)

• तस्य: for him; of him
• तस्य: Sampradana (Beneficiary/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन

• एव: indeed; only
• एव: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय (निश्चय/अवधारण)

• जायते: arises; is born
• जायते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

• सिद्धिः: success; attainment
• सिद्धिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन

• या: which
• या: Visheshya (Correlative/विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)

• काचित्: some; any
• काचित्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: क (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (निपात)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अनिश्चितार्थक सर्वनाम (some/any)

• भूतले: on the earth
• भूतले: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भूतल (प्रातिपदिक) = भू + तल
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुष-समास (भूः तलम्)

• स्थिता: present; existing
• स्थिता: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (सिद्धिः)

Speaker

Narratorial voice within the Māhātmya (contextual Purāṇic narrator)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Aghora/Śaṅkara worship context)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A solitary sādhaka in the Prabhāsa shrine precinct at night, seated in meditation, fearless and composed; the liṅga’s aura steady, the environment quiet and charged.

Characters & Entities

• Bhūtanātheśvara (implied)
• Śiva (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Inner discipline—sense-mastery, fearlessness, and meditation—is presented as the foundation for genuine spiritual attainment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, in the Bhūtanātheśvara Māhātmya setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

Not a specific ritual act here; it prescribes yogic-ethical preparation: steadiness, control of senses, fearlessness, and meditation.