Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 63

Devanagari script

एकादशभिरैश्वर्यं चक्रगः संप्रयच्छति । निर्वाणं द्वादशात्मा च द्वादशभिर्ददाति च

Transliteration

ekādaśabhiraiśvaryaṃ cakragaḥ saṃprayacchati | nirvāṇaṃ dvādaśātmā ca dvādaśabhirdadāti ca

Translation

Với mười một dấu tướng, Đấng gắn liền với Luân (Cakra) ban aiśvarya—uy quyền và phú quý. Với mười hai dấu tướng, như Tự Ngã mười hai mặt (dvādaśātmā), Ngài ban nirvāṇa—cũng nhờ mười hai dấu tướng ấy.

Word by Word

• एकादशभिः: by eleven (with eleven)
• एकादशभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: एकादश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया, बहुवचनम्; संख्याविशेषणम् (instrumental plural; numeral adjective)

• ऐश्वर्यम्: lordship/sovereignty
• ऐश्वर्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ऐश्वर्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया, एकवचनम् (neut. acc. sg.)

• चक्रगः: Cakraga
• चक्रगः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चक्रग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा, एकवचनम् (masc. nom. sg.)

• संप्रयच्छति: bestows/grants
• संप्रयच्छति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्+प्र+यम् (धातु)
• Form: लट्-लकारः, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम् (present 3rd sg.; bestows)

• निर्वाणम्: liberation (nirvāṇa)
• निर्वाणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: निर्वाण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया, एकवचनम् (neut. acc. sg.)

• द्वादशात्मा: the twelve-formed one
• द्वादशात्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्वादश (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा, एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (द्वादश आत्मा/आत्मस्वरूपः = twelve-formed) (masc. nom. sg.)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)

• द्वादशभिः: by twelve (with twelve)
• द्वादशभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: द्वादश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया, बहुवचनम्; संख्याविशेषणम् (instrumental plural; numeral adjective)

• ददाति: gives
• ददाति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लट्-लकारः, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम् (present 3rd sg.)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Cakratīrtha (Dvārakā)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrim audience

Visual Art Cues

Scene: Hari as Cakradhara stands above a tīrtha-ghāṭa; to one side, symbols of aiśvarya (crown, throne, prosperity) and to the other, symbols of nirvāṇa (lotus of release, serene light), linked by a twelve-petaled mandala.

Characters & Entities

• Cakra
• Nirvāṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred association can yield both aiśvarya (worldly excellence) and nirvāṇa (ultimate release), with liberation presented as the highest culmination.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Dvārakā region’s Cakra-centered sanctity, explicitly pointing to the Cakra-associated presence (contextually Cakratīrtha).

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual; it emphasizes the phala (results) tied to the sacred Cakra association.