Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 23

Devanagari script

युगादिषु च सर्वेषु गोमत्युदधिसंगमे । स्नात्वा संतर्प्य च पितॄनक्षयं लोकमाप्नुयात्

Transliteration

yugādiṣu ca sarveṣu gomatyudadhisaṃgame | snātvā saṃtarpya ca pitṝnakṣayaṃ lokamāpnuyāt

Translation

Vào mọi dịp Yugādi, ai tắm tại nơi hợp lưu Gomātī–biển cả và làm lễ tarpaṇa để làm thỏa lòng các tổ tiên, sẽ đạt đến cõi giới bất hoại.

Word by Word

• युगादिषु: in the beginnings of yugas, etc. (at yuga-junctions)
• युगादिषु: Adhikarana (Time/काल-अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: युग (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (युगानाम् आदिषु)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय

• सर्वेषु: in all
• सर्वेषु: Adhikarana (Qualifier/अधिकरण-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), बहुवचन; विशेषण (युगादिषु इति विशेष्यस्य)

• गोमती-उदधि-संगमे: at the confluence of the Gomati and the ocean
• गोमती-उदधि-संगमे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गोमती (प्रातिपदिक) + उदधि (प्रातिपदिक) + संगम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषसमासः (गोमत्याः उदधेः संगमः)

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund)

• संतर्प्य: having satisfied (offered oblations to)
• संतर्प्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: सम्-तृप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund); रूपम्: सन्तर्प्य (having satisfied)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय

• पितॄन्: the ancestors (pitṛs)
• पितॄन्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), बहुवचन

• अक्षयम्: imperishable
• अक्षयम्: Karma (Qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अक्षय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषण (लोकम् इति विशेष्यस्य)

• लोकम्: world/realm
• लोकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• आप्नुयात्: would attain
• आप्नुयात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Skanda (deduced from Dvārakā Māhātmya discourse context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gomātī–Udadhi-saṅgama

Type: sangam

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims bathe at dawn at the saṅgama; one devotee stands waist-deep offering tarpaṇa with cupped hands, sesame and water flowing back into the confluence; the horizon glows with Yugādi sunrise.

Characters & Entities

• Gomātī
• Udadhि (Ocean)
• Pitṛs (ancestors)
• Yugādi

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Auspicious time (yugādi) and sacred place (saṅgama) together amplify rites for ancestors, yielding imperishable spiritual results.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Gomātī-udadhi-saṅgama near Dvārakā.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna at the confluence and pitṛ-tarpaṇa (offerings to ancestors), especially on yugādi days.