Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

श्रीब्रह्मेशानावूचतुः । भोभोः क्षेत्राणि तीर्थानि सरांसि सागरादयः । प्रयागादीनि तीर्थानि काश्याद्या मुक्तिदायकाः

śrībrahmeśānāvūcatuḥ | bhobhoḥ kṣetrāṇi tīrthāni sarāṃsi sāgarādayaḥ | prayāgādīni tīrthāni kāśyādyā muktidāyakāḥ

Śrī Brahmā và Īśāna nói: Ôi! Ôi! Các thánh địa, các tīrtha, hồ nước, biển cả và những nơi tương tự—những tīrtha như Prayāga, và các nơi bắt đầu từ Kāśī, đều là bậc ban cho giải thoát.

श्रीब्रह्मेशानौŚrī Brahmā and Īśāna (Śiva)
श्रीब्रह्मेशानौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री + ब्रह्मन् + ईशान (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; समासः—(श्री- उपपद) + द्वन्द्वः (ब्रह्मा च ईशानः च)
ऊचतुःthey two said
ऊचतुः:
Kriya (Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथम-पुरुष, द्विवचन, परस्मैपद
भोO!
भो:
Sambodhana (Address)
TypeIndeclinable
Rootभो (अव्यय)
Formअव्यय; सम्बोधन-निपात (vocative particle)
भोःO!
भोः:
Sambodhana (Address)
TypeIndeclinable
Rootभोः (अव्यय)
Formअव्यय; सम्बोधन-निपात (vocative particle)
क्षेत्राणिsacred places
क्षेत्राणि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
तीर्थानिpilgrimage spots
तीर्थानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
सरांसिlakes
सरांसि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
सागरादयःoceans and the like
सागरादयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसागर + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (सागरः आदिः येषाम्)
प्रयागादीनिPrayāga and others
प्रयागादीनि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रयाग + आदि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (प्रयागः आदिः येषाम्)
तीर्थानिpilgrimage spots
तीर्थानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
काश्याद्याःKāśī and others
काश्याद्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाशी + आदि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (काशी आदिः यासाम्)
मुक्तिदायकाःgranting liberation
मुक्तिदायकाः:
Visheshana (Adjective)
TypeAdjective
Rootमुक्ति + दायक (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (मुक्तिं ददाति इति)

Brahmā and Īśāna (Maheśa/Śiva)

Tirtha: Dvārakā (contextual focal tīrtha), with exemplars Prayāga and Kāśī cited

Type: kshetra

Listener: Implied: assembled kṣetras/tīrthas (personified) and the narrative audience

Scene: Brahmā and Īśāna proclaim before an imagined congregation of personified tīrthas—rivers, lakes, oceans—while the names Prayāga and Kāśī appear as luminous emblems of liberation.

B
Brahmā
Ī
Īśāna (Śiva)
P
Prayāga
K
Kāśī (Vārāṇasī)
T
Tīrthas
O
Oceans
L
Lakes

FAQs

Pilgrimage is dharma with soteriological power—certain kṣetras and tīrthas are explicitly praised as granting mokṣa.

Prayāga and Kāśī are directly named as liberation-giving tīrthas, within the broader Dvārakā Māhātmya discourse.

No specific rite is stated; the verse categorizes sacred places and emphasizes their mokṣa-bestowing potency.