Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 46

Devanagari script

ऋतुकालोद्भवैः पुष्पैर्योऽर्चयेद्रुक्मिणीपतिम् । सर्वान्कामानवाप्नोति दुर्लभान्देवमानुषैः

Transliteration

ṛtukālodbhavaiḥ puṣpairyo'rcayedrukmiṇīpatim | sarvānkāmānavāpnoti durlabhāndevamānuṣaiḥ

Translation

Ai thờ phụng phu quân của Rukmiṇī bằng những đóa hoa nở đúng mùa, người ấy đạt mọi sở nguyện—kể cả điều khó được đối với chư thiên và loài người.

Word by Word

• ऋतुकालोद्भवैः: seasonally produced
• ऋतुकालोद्भवैः: Karana (Instrument qualifier)
• Type: Adjective
• Root: ṛtu (प्रातिपदिक) + kāla (प्रातिपदिक) + udbhava (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (ऋतुकाले उद्भवाः येषां ते); पुं/नपुंसक, तृतीया, बहुवचन; विशेषण (agreeing with पुष्पैः)

• पुष्पैः: with flowers
• पुष्पैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: puṣpa (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: yad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम

• अर्चयेत्: should worship
• अर्चयेत्: Kriya (Action)
• Type: Verb
• Root: arc (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• रुक्मिणीपतिम्: husband of Rukmiṇī
• रुक्मिणीपतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: rukmiṇī (प्रातिपदिक) + pati (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (रुक्मिण्याः पतिः); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• सर्वान्: all
• सर्वान्: Karma (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: sarva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण (agreeing with कामान्)

• कामान्: desires
• कामान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: kāma (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• अवाप्नोति: obtains
• अवाप्नोति: Kriya (Action)
• Type: Verb
• Root: ava-āp (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• दुर्लभान्: hard to obtain
• दुर्लभान्: Karma (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: durlabha (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण (agreeing with कामान्)

• देवमानुषैः: by gods and humans
• देवमानुषैः: Karana (Agent/Instrument in passive sense)
• Type: Noun
• Root: deva (प्रातिपदिक) + mānuṣa (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्व-समास (देवाश्च मानुषाश्च); पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘देवमानुषैः (द्वारा)’ इत्यर्थे

Speaker

Unspecified (Dvārakā Māhātmya narrator addressing a king)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: King

Visual Art Cues

Scene: Seasonal flowers—spring blossoms, monsoon blooms, autumn lotuses—are gathered and offered to Rukmiṇīpati in Dvārakā, symbolizing harmony with time and nature.

Characters & Entities

• Rukmiṇī
• Kṛṣṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Rightful, harmonious offerings (in season and in dharma) intensify the efficacy of devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā, through the Dvārakā Māhātmya’s focus on Kṛṣṇa (Rukmiṇīpati) worship.

What ritualistic prescription is mentioned?

Offer seasonally appropriate flowers in worship of Rukmiṇīpati (Kṛṣṇa).