Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 10

Devanagari script

योऽत्र स्नानं प्रकुरुते पितॄन्संतर्पयिष्यति । पूजयिष्यति देवेशं मूलस्थानं सुरर्षभ

Transliteration

yo'tra snānaṃ prakurute pitṝnsaṃtarpayiṣyati | pūjayiṣyati deveśaṃ mūlasthānaṃ surarṣabha

Translation

Hỡi bậc tráng ngưu giữa chư thiên! Ai tắm gội tại đây sẽ làm thỏa mãn các Pitṛ (tổ tiên), và sẽ phụng thờ Đấng Chúa tể chư thiên tại Mūlasthāna.

Word by Word

• यः: who (whoever)
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb of place)

• स्नानम्: bathing
• स्नानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• प्रकुरुते: does; performs
• प्रकुरुते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र- कृ (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• पितॄन्: the ancestors
• पितॄन्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन

• संतर्पयिष्यति: will satisfy (with offerings)
• संतर्पयिष्यति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-तृप् (धातु, causative/णिच्: तर्पय)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; णिजन्त (causative)

• पूजयिष्यति: will worship
• पूजयिष्यति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु, णिच्/denominative usage)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• देवेशम्: Lord of the gods
• देवेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (देवानाम् ईशम्)

• मूलस्थानम्: the root-place (Mūlasthāna)
• मूलस्थानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मूल (प्रातिपदिक) + स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; कर्मधारय (मूलं स्थानम्)

• सुरर्षभ: O bull among the gods (best of gods)
• सुरर्षभ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक) + ऋषभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, संबोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सुराणाम् ऋषभ)

Speaker

Devas (speaking to Brahmā, the Lokasraṣṭṛ)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mūlasthāna

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Suraṛṣabha (addressed: ‘bull among gods’)

Visual Art Cues

Scene: Pilgrim at a sacred water-edge performs snāna and offers tarpaṇa with cupped hands; then approaches a shrine labeled ‘Mūlasthāna’ to worship Devādhideva.

Characters & Entities

• Pitṛs (ancestors)
• Deveśa (Lord of gods)
• Mūlasthāna

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage is not only personal purification; it also fulfills duties to ancestors and strengthens devotion to the divine.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Mūlasthāna, approached through bathing at the local tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (ritual bathing) and Pitṛ-tarpaṇa (satisfying ancestors), along with worship of Deveśa at Mūlasthāna.