Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 11

Devanagari script

इत्युक्त्वा बाष्पपूर्णाक्षौ यशोदा नंद एव च । दीर्घं रुरुदतुर्दीनौ पुत्रस्नेहवशंगतौ

Transliteration

ityuktvā bāṣpapūrṇākṣau yaśodā naṃda eva ca | dīrghaṃ rurudaturdīnau putrasnehavaśaṃgatau

Translation

Nói xong, Yaśodā và Nanda—đôi mắt đẫm lệ—than khóc thật lâu, khốn khổ và bất lực dưới sức chi phối của tình thương con.

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/समाप्तिसूचक-अव्यय (quotative particle)

• उक्त्वा: having said
• उक्त्वा: Kriya (Adverbial action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वकालिक-क्रिया

• बाष्पपूर्णाक्षौ: whose eyes were full of tears
• बाष्पपूर्णाक्षौ: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बाष्प (प्रातिपदिक) + पूर्ण (प्रातिपदिक) + अक्षि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्; बहुव्रीहिः (बाष्पेण पूर्णे अक्षिणी यस्य) विशेषणम् (यशोदा-नन्दौ)

• यशोदा: Yaśodā
• यशोदा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यशोदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• नन्दः: Nanda
• नन्दः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• एव: indeed, just
• एव: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-निपात (emphatic particle)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपात (conjunction)

• दीर्घम्: for a long time
• दीर्घम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: दीर्घ (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-द्वितीया-एकवचनम् (accusative of extent)

• रुरुदतुः: they two wept
• रुरुदतुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: रुद् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः (3rd), द्विवचनम्; परस्मैपदम्

• दीनौ: distressed
• दीनौ: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दीन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्; विशेषणम् (यशोदा-नन्दौ)

• पुत्रस्नेहवशंगतौ: overcome by affection for their son
• पुत्रस्नेहवशंगतौ: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक) + स्नेह (प्रातिपदिक) + वश (प्रातिपदिक) + गत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्; तृतीया-तत्पुरुषः/उपपद-समासः (पुत्रस्नेहवशं गतौ) विशेषणम् (यशोदा-नन्दौ)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator within Dvārakā-māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vraja/Gokula (implied)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and sages (typical frame)

Visual Art Cues

Scene: Yaśodā and Nanda weep openly, shoulders slumped, eyes swollen with tears; the space feels still—only the sound of sobbing—while household objects (butter pot, cradle cloth) silently recall Krishna’s childhood.

Characters & Entities

• Yaśodā
• Nanda

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Vātsalya-bhakti is portrayed as sacred: even grief becomes a form of continuous remembrance of the Lord.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader frame is Dvārakā’s sacred narrative, while Vraja (Gokula) is recalled as a holy landscape of devotion.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse is descriptive, highlighting devotion expressed through tears and longing.