Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 30

Devanagari script

दृष्ट्वा चतुर्मुखं देवं दंडवत्प्रणताः क्षितौ । प्रणम्य देवदेवं तु स्तोत्रेण तुषुवुस्तदा

Transliteration

dṛṣṭvā caturmukhaṃ devaṃ daṃḍavatpraṇatāḥ kṣitau | praṇamya devadevaṃ tu stotreṇa tuṣuvustadā

Translation

Vừa thấy Đấng Thần bốn mặt, họ phủ phục sát đất theo lễ đảnh lễ toàn thân. Sau khi cúi lạy Đấng Thần của chư thiên, họ liền tán dương Ngài bằng một bài thánh tụng.

Word by Word

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: दृश् (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (gerund/absolutive), पूर्वकालक्रिया (having seen)

• चतुर्मुखम्: four-faced
• चतुर्मुखम्: Karman (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चतुर् + मुख (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (चत्वारि मुखानि यस्य) विशेषणम् देवम्

• देवम्: the god
• देवम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्

• दण्डवत्: prostrating fully
• दण्डवत्: Kriyā-viśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: दण्डवत् (अव्यय)
• Form: उपमान/प्रकारवाचक-अव्ययम् (adverb: like a staff, prostrate)

• प्रणताः: bowed down
• प्रणताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्र-नम् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: भूतकृदन्तः (past participle/क्त), पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्; कर्तृवाचकः (as predicate of subject)

• क्षितौ: on the ground
• क्षितौ: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: क्षिति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सप्तमी (Locative/7th), एकवचनम्

• प्रणम्य: having saluted
• प्रणम्य: Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र-नम् (धातु) + ल्यप् (क्त्वा-समकक्ष)
• Form: ल्यबन्त-अव्ययम् (gerund), पूर्वकालक्रिया (having bowed)

• देवदेवम्: the god of gods
• देवदेवम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (देवानां देवः)

• तु: indeed/and
• तु: Sambandha/Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपातः (particle: emphasis/contrast)

• स्तोत्रेण: with a hymn
• स्तोत्रेण: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: स्तोत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, तृतीया, एकवचनम्

• तुषुवुः: they praised/satisfied (him)
• तुषुवुः: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: तुष् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्

• तदा: then
• तदा: Kāla-adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (temporal adverb)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration within Dvārakā Māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Brahmaloka audience (conceptual tīrtha of counsel)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and sages (implied)

Visual Art Cues

Scene: Sages lie fully prostrate on the celestial floor before four-faced Brahmā; then rise into añjali posture, chanting a hymn as Brahmā sits serene on the high seat.

Characters & Entities

• Brahmā (Caturmukha)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Humility and reverence—expressed through prostration and praise—prepare one to receive divine instruction.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The surrounding section is Dvārakā Māhātmya, but this verse focuses on worshipful approach to Brahmā.

What ritualistic prescription is mentioned?

Daṇḍavat-praṇāma (full prostration) and stotra (hymnic praise) are exemplified as devotional acts.