Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 9

Devanagari script

संजातः पार्थिवे वंशे राजा वेणुरिति स्मृतः । जातिस्मरो महाराज सर्वशत्रुनिकृन्तनः

Transliteration

saṃjātaḥ pārthive vaṃśe rājā veṇuriti smṛtaḥ | jātismaro mahārāja sarvaśatrunikṛntanaḥ

Translation

Rồi về sau, người ấy sinh trong dòng dõi vương giả và được biết đến là Vua Veṇu. Hỡi Đại vương, nhớ được tiền kiếp, ngài là bậc chém dẹp mọi kẻ thù.

Word by Word

• संजातः: born / arisen
• संजातः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + जन् (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘सम्’ उपसर्ग

• पार्थिवे: royal
• पार्थिवे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: पार्थिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; विशेषण

• वंशे: in the lineage
• वंशे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वंश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• राजा: king
• राजा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• वेणुः: Veṇu (name)
• वेणुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वेणु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• इति: thus
• इति: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/समाप्त्यर्थक अव्यय (quotative particle)

• स्मृतः: is known/called
• स्मृतः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मणि प्रयोगः (‘is called/remembered’)

• जातिस्मरः: one who remembers past births
• जातिस्मरः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जाति + स्मर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘जातीनां स्मरः’ = remembering former births)

• महाराज: O great king
• महाराज: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महाराज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, संबोधन (Vocative), एकवचन; समासः महा+राज (great king)

• सर्वशत्रुनिकृन्तनः: destroyer of all enemies
• सर्वशत्रुनिकृन्तनः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + शत्रु + निकृन्तन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (‘सर्वेषां शत्रूणां निकृन्तनः’ = cutter of all enemies)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic storyteller within Prabhāsa Khaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Acaleśvara/Arbuda (contextual source of merit)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahārāja (king) addressed

Visual Art Cues

Scene: A coronation tableau: the former parrot reborn as King Veṇu, regal yet with a subtle visual echo of the parrot (green motif, feather-like ornament), suggesting remembered past-life saṃskāra.

Characters & Entities

• King Veṇu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Merit and impressions can carry across births; spiritual memory (jātismara) can orient a ruler toward purposeful action.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The episode belongs to the Arbuda sacred setting centered on Acaleśvara.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the next verses highlight the king’s practice of pradakṣiṇā.