Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Arbudha Khanda›Adhyaya 63›Shloka 2
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

विस्तरेण च संख्या स्यादपि वर्षशतैरपि । असंख्यानीह तीर्थानि पुण्यान्यायतनानि च । पदेपदे गृहाण्येव निर्मितानि महर्षिभिः

Transliteration

vistareṇa ca saṃkhyā syādapi varṣaśatairapi | asaṃkhyānīha tīrthāni puṇyānyāyatanāni ca | padepade gṛhāṇyeva nirmitāni maharṣibhiḥ

Translation

Dẫu kể ra tường tận, trải qua hàng trăm năm cũng chưa thể đếm hết. Nơi đây có vô lượng tīrtha và các thánh địa phước lành; mỗi bước chân đều có đạo tràng, am thất và nơi cư trú do các bậc đại thánh hiền dựng lập.

Word by Word
विस्तरेणin detail
विस्तरेण:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootvistara (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् प्रयोग: तृतीया-एकवचनरूपेण क्रियाविशेषण (Instrumental used adverbially): ‘विस्तरेण’ = in detail
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक)
संख्याcount/number
संख्या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsaṃkhyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
स्यात्would be
स्यात्:
Kriyā (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Root√as (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय (सम्भावना/अपि = even/also)
वर्ष-शतैःby hundreds of years
वर्ष-शतैः:
Karaṇa (Instrument/measure/करण)
TypeNoun
Rootvarṣa (प्रातिपदिक) + śata (प्रातिपदिक)
Formसमास: द्विगु (शतं वर्षाणि) = hundreds of years; नपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन (Instrumental plural)
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय (even/also)
असंख्यानिcountless
असंख्यानि:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootasaṃkhyā (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन (agreeing with ‘तीर्थानि’)
इहhere
इह:
Adhikaraṇa (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
Formअव्यय (देशवाचक adverb): here
तीर्थानिpilgrimage places
तीर्थानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottīrtha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन
पुण्यानिholy, meritorious
पुण्यानि:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpuṇya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन (agreeing with ‘तीर्थानि/आयतनानि’)
आयतनानिshrines/abodes
आयतनानि:
Karta (Co-subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootāyatana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (and)
पदेat (each) step/place
पदे:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootpada (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन (Locative singular)
पदेat every step
पदे:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootpada (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; पुनरुक्ति (pade pade)
गृहाणिhouses/dwellings
गृहाणि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootgṛha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय (अवधारण/particle: indeed/only)
निर्मितानिbuilt/constructed
निर्मितानि:
Kriyā (Predicative/क्रिया)
TypeVerb
Rootnir-√mā (धातु)
Formकृदन्त: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन (agreeing with ‘गृहाणि’)
महर्षिभिःby great sages
महर्षिभिः:
Karaṇa (Agent in passive/कर्तृ-करण)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + ṛṣi (प्रातिपदिक)
Formसमास: कर्मधारय (‘महान्तः ऋषयः’); पुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन (Instrumental plural)
Speaker

Pulastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda (collective tīrtha-field)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahārāja (king)

Visual Art Cues

Scene: A panoramic sacred mountain landscape: multiple small shrines, kundas, and hermitages scattered along paths; rishis building huts; pilgrims moving from one spot to another, conveying ‘at every step’ sanctity.

Characters & Entities
A
Arbuda (Arbudācala)
M
Maharṣis
T
Tīrthas

FAQs

Sacred landscapes are portrayed as inexhaustible reservoirs of merit, shaped and sanctified by ṛṣis over ages.

The Arbuda region as a whole—presented as dense with innumerable tīrthas and sanctuaries.

No specific rite; the verse motivates tīrtha-yātrā by emphasizing abundance of holy sites.

←Previous Verse
Next Verse→