Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ वसिष्ठं तपसां निधिम् । यं दृष्ट्वा मानवः सम्यक्कृतार्थत्वमवाप्नुयात्

Transliteration

pulastya uvāca | tato gacchennṛpaśreṣṭha vasiṣṭhaṃ tapasāṃ nidhim | yaṃ dṛṣṭvā mānavaḥ samyakkṛtārthatvamavāpnuyāt

Translation

Pulastya nói: “Rồi, hỡi bậc vương thượng, hãy đến gặp Vasiṣṭha, kho tàng của khổ hạnh. Chỉ cần được chiêm bái ngài, con người thật sự đạt sự viên mãn mục đích.”

Word by Word

• पुलस्त्यः: Pulastya
• पुलस्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुलस्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Verb)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• ततः: then; thereafter
• ततः: Kāla-krama (Sequence)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रम/अनन्तरवाचक (then/thereafter)

• गच्छेत्: should go
• गच्छेत्: Kriya (Verb)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• नृपश्रेष्ठ: O best of kings
• नृपश्रेष्ठ: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; कर्मधारयः (श्रेष्ठः नृपः)

• वसिष्ठम्: Vasiṣṭha
• वसिष्ठम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वसिष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तपसाम्: of austerities
• तपसाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• निधिम्: treasure; repository
• निधिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: निधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; वसिष्ठम् इति विशेषण-सम्बन्ध (appositional)

• यम्: whom
• यम्: Karma (Object of dṛṣṭvā)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धबोधक (relative)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Pūrvakāla-kriyā (Prior action)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive): having seen

• मानवः: a man; human
• मानवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सम्यक्: properly; completely
• सम्यक्: Kriya-visheshaṇa (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्यक् (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• कृतार्थत्वम्: fulfillment; having achieved one’s purpose
• कृतार्थत्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कृतार्थ (प्रातिपदिक) + त्व (तद्धित-प्रत्यय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; भाववाचक-त्व प्रत्ययान्त (state of being fulfilled)

• अवाप्नुयात्: would attain
• अवाप्नुयात्: Kriya (Verb)
• Type: Verb
• Root: अव + आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Pulastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vasiṣṭha (āśrama/tīrtha)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: A king (nṛpaśreṣṭha)

Visual Art Cues

Scene: Pulastya instructs a king; the king and retinue approach Vasiṣṭha’s tranquil hermitage with sacred fires, deer, and students; Vasiṣṭha sits radiant with ascetic power.

Characters & Entities

• Pulastya
• Vasiṣṭha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Darśana of realized sages is itself a purifier and a life-fulfilling spiritual attainment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The locale associated with Sage Vasiṣṭha in Arbuda Khaṇḍa, introduced as a key stop in the tīrtha circuit.

What ritualistic prescription is mentioned?

A yātrā instruction: go to Vasiṣṭha for darśana (reverent visitation).