Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

दांपत्यं पूजयेद्भक्त्या यस्तत्र मनुजाधिप । सप्त जन्मांतराण्येव न स दौर्भाग्यमाप्नुयात

Transliteration

dāṃpatyaṃ pūjayedbhaktyā yastatra manujādhipa | sapta janmāṃtarāṇyeva na sa daurbhāgyamāpnuyāta

Translation

Hỡi bậc chúa tể loài người, ai tại đó thờ phụng Thánh Phu Thê bằng lòng sùng kính, thì suốt bảy đời liên tiếp sẽ không rơi vào bất hạnh.

Word by Word

• दाम्पत्यम्: the divine couple (pairhood)
• दाम्पत्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दाम्पत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन

• पूजयेत्: should worship
• पूजयेत्: Kriya (Main action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; तृतीया (3rd/करण), एकवचन

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative pronoun)

• तत्र: there
• तत्र: Desha-Kala (Adverbial/देश-काल)
• Type: Indeclinable
• Root: tatra (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (locative adverb)

• मनुजाधिप: O lord of men (king)
• मनुजाधिप: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मनुज-अधिप (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• सप्त: seven
• सप्त: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्त (संख्या-शब्द)
• Form: अव्ययवत् संख्या; ‘जन्मान्तराणि’ इत्यस्य विशेषणम्

• जन्मान्तराणि: other births; successive lives
• जन्मान्तराणि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जन्म-अन्तर (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), बहुवचन

• एव: indeed; just
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: eva (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक (emphatic particle)

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: na (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation particle)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन

• दौर्भाग्यम्: misfortune
• दौर्भाग्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दुर्-भाग्य (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन

• आप्नुयात्: would attain; should incur
• आप्नुयात्: Kriya (Main action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Pulastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Umā-Māheśvara Tīrtha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: manu-jādhipa (king addressed in the narrative)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim couple offers flowers, incense, and lamps to a serene Umā–Maheśvara icon at a tīrtha shrine; the atmosphere suggests enduring auspiciousness spanning seven births.

Characters & Entities

• Umā-Māheśvara (Divine Couple)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional worship of the Divine Couple at a sacred site yields long-ranging auspiciousness that carries across lifetimes.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Umā-Māheśvara Tīrtha in the Arbuda Khaṇḍa itinerary.

What ritualistic prescription is mentioned?

Pūjā (worship) of Umā and Māheśvara with bhakti at that location.