Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 9

Devanagari script

अथ जानाति नो गौरी मानिनी परमेश्वरी । तस्यैवं चिन्तयानस्य बहुशो नृपसत्तम

Transliteration

atha jānāti no gaurī māninī parameśvarī | tasyaivaṃ cintayānasya bahuśo nṛpasattama

Translation

Bấy giờ, Nữ Thần Gaurī tối thượng, đầy tự trọng, liền biết được (ý nghĩ ấy). Khi ngài suy tư như vậy hết lần này đến lần khác, hỡi bậc vua tối thắng…

Word by Word

• अथ: then
• अथ: Discourse connector
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: आरम्भ/अनन्तरार्थक-अव्ययम् (then/now)

• जानाति: knows
• जानाति: Kriya (Action)
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• नु: indeed?/surely (particle)
• नु: Particle
• Type: Indeclinable
• Root: नु (अव्यय)
• Form: प्रश्न/अनुनयार्थक-निपातः; पाठभेदे ‘नो’ इति स्यात् (नः = अस्माकम्) — अत्र ‘नु’ इति ग्रहणम् (IAST: no)

• गौरी: Gauri
• गौरी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गौरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा) एकवचनम्

• मानिनी: proud/resentful
• मानिनी: Modifier (of Gauri)
• Type: Adjective
• Root: मानिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा) एकवचनम्; विशेषणम् ‘गौरी’ इत्यस्य

• परमेश्वरी: the Supreme Goddess
• परमेश्वरी: Apposition (to Gauri)
• Type: Noun
• Root: परम (प्रातिपदिक) + ईश्वरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा) एकवचनम्; समासः: परम-ईश्वरी (कर्मधारयः)

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे षष्ठी (6th/षष्ठी) एकवचनम्

• एवम्: thus
• एवम्: Manner
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्ययम् (thus)

• चिन्तयानस्य: of (him) thinking
• चिन्तयानस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: चिन्तय् (धातु)
• Form: शानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्तम् (present middle participle) षष्ठी (6th/षष्ठी) एकवचनम्; आत्मनेपदी; ‘चिन्तयान’ = ‘thinking’

• बहुशः: many times/often
• बहुशः: Frequency
• Type: Indeclinable
• Root: बहुशः (अव्यय)
• Form: आवृत्तिवाचक-अव्ययम् (often, many times)

• नृपसत्तम: O best of kings
• नृपसत्तम: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे सम्बोधन (8th/सम्बोधन) एकवचनम्; समासः: नृप-सत्तम (तत्पुरुषः)

Speaker

Pulastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda kṣetra (Acaleśvara context)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: King (nṛpasattama)

Visual Art Cues

Scene: Gaurī, dignified and slightly proud (māninī), perceives Śiva’s repeated inner pondering; the air is charged with unspoken dialogue, set against Arbuda’s rocky slopes and forested ridges.

Characters & Entities

• Gaurī (Pārvatī)
• Śiva
• Listener: Nṛpasattama (best of kings)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Puranic tīrtha narratives often unfold through divine relational awareness—Gaurī’s understanding signals the next dharmic resolution.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Arbuda sacred region where the Acaleśvara-Gaṅgā theme is being developed.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse; it sets the narrative stage for a practical sacred arrangement.