Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 73

Devanagari script

महिषासुर उवाच । काऽसौ ब्राह्मणशार्दूल तादृग्रूपा वरांगना । यस्याः संदर्शनादेव भवानेव स्मरान्वितः

Transliteration

mahiṣāsura uvāca | kā'sau brāhmaṇaśārdūla tādṛgrūpā varāṃganā | yasyāḥ saṃdarśanādeva bhavāneva smarānvitaḥ

Translation

Mahīṣāsura nói: “Hỡi bậc brāhmaṇa như hổ, người nữ tuyệt sắc với dung mạo ấy là ai? Chỉ cần thấy nàng thôi mà ngay cả ngài cũng bị Kāma khuấy động.”

Word by Word

• महिषासुरः: Mahiṣāsura
• महिषासुरः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: महिष-असुर (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st); एकवचन; तत्पुरुषः (महिषः असुरः)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect); प्रथमपुरुष (3rd); एकवचन; परस्मैपद

• का: who?
• का: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st); एकवचन; प्रश्नवाचक-सर्वनाम

• असौ: that (woman)
• असौ: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: असद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st); एकवचन; निर्देशवाचक-सर्वनाम

• ब्राह्मणशार्दूल: O tiger among Brahmins
• ब्राह्मणशार्दूल: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण-शार्दूल (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग; संबोधन (Vocative); एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ब्राह्मणानां शार्दूलः)

• तादृक्: such
• तादृक्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: तादृश् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st); एकवचन; विशेषण

• रूपा: of (such) form; beautiful
• रूपा: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: रूप (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st); एकवचन; विशेषण (रूपवती)

• वराङ्गना: an excellent woman
• वराङ्गना: Karta (Subject complement)
• Type: Noun
• Root: वर-अङ्गना (प्रातिपदिक; समास)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st); एकवचन; कर्मधारयः (वरा अङ्गना)

• यस्याः: of whom; whose
• यस्याः: Sambandha (Possessor)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; षष्ठी (6th); एकवचन; सम्बन्धवाचक-सर्वनाम

• संदर्शनात्: from seeing; by the sight
• संदर्शनात्: Apadana (Cause/Source)
• Type: Noun
• Root: सम् + दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी (5th); एकवचन

• एव: indeed; just
• एव: Sambandha (emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (particle of emphasis)

• भवान्: you (honored sir)
• भवान्: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: भवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st); एकवचन; आदरार्थ-सर्वनाम

• एव: indeed
• एव: Sambandha (emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण

• स्मरान्वितः: filled with love/desire
• स्मरान्वितः: Visheshana (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: स्मर-अन्वित (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st); एकवचन; तत्पुरुषः (स्मरेण अन्वितः)

Speaker

Mahīṣāsura

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Nārada

Visual Art Cues

Scene: Mahīṣāsura, imposing and regal, addresses Nārada with a mix of reverence and impatience, asking about a peerless woman whose mere sight inflamed even the sage; Nārada stands with vīṇā, eyes averted in restraint.

Characters & Entities

• Mahīṣāsura
• Brāhmaṇa (Nārada implied)
• Smara (Kāma)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even the wise can be disturbed by sense-perception; vigilance and restraint are implied as dharmic safeguards.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The narrative setting belongs to Arbuda (Mount Abu/Arbudācala) within the Arbuda Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is prescribed in this verse; it introduces a query that leads into the account of tapas and vows.